استندینگ در این کتاب درباره گونه خاصی از فساد به مفهوم فساد ناشی از سرمایه‌داری رانتی و فساد ناشی از سرمایه‌داری رفاقتی تاکید بسیار ویژه‌ای کرده و مفهوم کلیدی و سرنوشت ساز بسیار مهمی که مورد توجه قرار داده مفهوم سرمایه‌داری از گونه‌های خاصی است.

فساد در نظام سرمایه‌سالار: چرا رانت‌جویی پاداش دارد ولی کار مولد نه؟» [The corruption of capitalism : why rentiers thrive and work does not pay]  گای استندینگ [Guy Standing

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایبنا، کتاب «فساد در نظام سرمایه‌سالار: چرا رانت‌جویی پاداش دارد ولی کار مولد نه؟» [The corruption of capitalism : why rentiers thrive and work does not pay] به قلم گای استندینگ [Guy Standing]، استاد مطالعات توسعه در مدرسه مطالعات شرقی و آفریقایی لندن (SOAS)، در سال 2017 منتشر شده است. این کتاب با نگاهی انتقادی نسبت به آنچه در واقعیت نظام سرمای‌‌داری در غرب می‌گذرد سعی دارد تا در چارچوب اقتصاد سیاسی، روند رو به گسترش رانت‌جویی را در حوزه‌های مختلفی همچون نظام مالیاتی، نظام نوآوری، بدهی، منابع عمومی و بازار کار نوین به تصویر بکشد و بدین ترتیب پنج دروغ سرمایه‌داری رانتی را آشکار سازد.

تأکید نویسنده در فصول مختلف بر شکست نظام توزیع درآمد به نفع بازار سرمایه و بخش مالی و ظهور گونه جدیدی از بهره‌کشی از طبقات پایین جامعه است. وی، راه مقابله با سرمایه‌داری رانتی را مبارزه از سوی طبقه پریکاریات با هدف ایجاد یک نظام توزیع درآمد جدید می‌داند؛ مبازره‌ای که طی آن رشد پایدار، ارتقا و نابرابری و ناامنی کاهش می‌یابد. سرمایه‌داری رانتی از اساس فریبنده است. ادبیات نئولیبرال، فضیلت بازارهای آزاد را گسترش داده است. با این حال، نئولیبرال‌ها غیرآزادترین نظام بازاری قابل تصور را ساخته‌اند. چگونه این فاصله ایجاد شده است؟

خواننده جستجوگر باید چندین مفهوم سرنوشت ساز را در این کتاب مورد توجه قرار دهد یکی از این مفاهیم، مفهوم فساد و رابطه آن با توسعه است. ماجرا از این قرار است که ما ناگزیر هستیم برای عبور از بحران‌های توسعه نیافتگی، به همه چیز از دریچه مطالعات سطح توسعه نگاه کنیم. طبیعتا در زمینه مباحث این کتاب هم قضیه استثنابردار نیست. استندینگ در این کتاب درواقع درباره گونه خاصی از فساد به مفهوم فساد ناشی از سرمایه‌داری رانتی و فساد ناشی از سرمایه‌داری رفاقتی تاکید بسیار ویژه‌ای کرده و بنابراین مفهوم کلیدی و سرنوشت ساز بسیار مهم دیگری که او مورد توجه قرار داده تا بنیه تشخیص کانون‌های اصلی گرفتاری در سطح جهان را مورد شناسایی قرار دهد، مفهوم سرمایه‌داری از گونه‌های خاصی است که به تعبیر او از نقطه عطف شکل‌گیری کنفرانس برتون وودز متولد شده و آرام آرام به بلوغ رسیده و به ویژه طی چهار دهه گذشته به مرحله‌ای رسیده که در مقیاس جهانی در حال برملا کردن آثار و عوارض خود است.

حکمت دیگری که نگاه از زاویه اقتصاد سیاسی را یک نگاه رمزگشایانه و اعتلابخش از جنبه اندیشه‌ای برای فهم بهتر این کتاب به شمار می‌آورد این است که او تصریح می‌کند که بیایید به پیوند اقتصاد و سیاست در تجربه و عمل نیز نگاهی بیندازید. در این مسیر به‌طور مشخص استندینگ مکرر به تجربه فروپاشی اتحاد شوروی ادرس می‌دهد.

نکته مهم دیگری که در این کتاب وجود دارد و ارزش واکاوی‌های جدی دارد، این است که بابی را جهت اندیشه درباره مفهوم سرمایه‌داری باز کرده است. کسانی که با آثار استاد شهید مرتضی مطهری آشنا هستند، می‌دانند که آن بزرگ در کتاب خمیرشده خود با عنوان «مبانی اجمالی اقتصاد اسلامی» خطاب به اندیشه ورزان و متفکران مسلمان تصریح می‌کند، تا زمانی که درکی عالمانه از سرمایه‌داری واقعا موجود پیدا نکنیم، امکان فهم بایسته‌های برون رفت از شرایطی که او با مفهوم انحطاط مسلمین صورت‌بندی مفهوم کرده است را نخواهیم داشت.

نکته دیگری که در مطالعه این کتاب باید به آن توجه کرد، دقت‌های ژرف کاوانه‌ای است که استندینگ در تفکیک گونه‌ای از نئولیبرالیسم که در کشورهای صنعتی رایج است، با آنچه که در کشورهای در حال توسعه رانتی رایج است ارائه کرده است. البته او در این اثر به وجوه تشابه و تفاوت این گونه‌هایی از نئولیبرالیسم مانند تشابه و تفاوت‌هایی که در مفهوم سرمایه‌داری و تلقی از آن در کشورهای صنعتی و توسعه‌نیافته وجود دارد هم اشاراتی دارد که می‌تواند راهگشا باشد. اما آن چیزی که در این کتاب برجسته شده، این است که مهمترین کارکرد نئولیبرالیسم، به حاشیه راندن فعالیت‌های مولد فناورانه و تبدیل کردن سوداگری با پول در بازارهای پول و سرمایه به مثابه موتور خلق ارزش است.

او توضیح داده که ابزاری که این سرمایه‌داری رانتی رفاقتی برای پیش بردن این مسیر فاجعه ساز در دستور کار قرار داده، ایجاد کمیابی ساختگی سرمایه با تکیه بر گونه‌های پرشماری از فریب و دروغ است. امیدوارم کسانی از این زاویه‌ها آنچه را که در ایران نیز طی سه دهه گذشته تجربه شده است، به جریان بیندازند و براساس روش علمی مطرح سازند.

فرشاد مومنی در مقدمه این کتاب نوشته است: «در اقتصاد سیاسی توسعه، یکی از حیاتی‌ترین مسائل، رسیدن به یک تشخیص صحیح از کانون با کانون‌های اصلی گرفتاری‌های کشورها و همینطور اقتصاد جهانی است. به نظر می‌رسد تا آنجا که به‌طور مشخص به کشورمان مربوط می‌شود در این زمینه کارهای انجام شده بسیار زیادی در ساحت‌های اندیشه‌ورزی و نهادسازی داریم. بنابراین برای یک پژوهشگر دلسوز و دردآشنا جست‌وجوگری در زمینه تلاش‌هایی که امکان چنین شناختی را فراهم می‌کند، یک وظیفه حتمی و قطعی است. در مسیر این تلاش‌ها کار بسیار ارزشمندی که گای استندینگ در این کتاب انجام داده، می‌تواند جزو آدرس‌هایی باشد که اگر به صورت عالمانه و مبتنی بر خودشناسی‌های ژرف و همه‌جانبه مورد توجه قرار بگیرد، می‌تواند ما را به سمت تشخیص کانون‌های اصلی بحران‌سازی در اقتصاد سیاسی ایران هدایت کند.

شخصا با نویسنده این کتاب نزدیک به چهار دهه پیش در نشست‌های سالانه سازمان بین‌المللی کار آشنا شدم. او در آن ایام پروژه مطالعه‌ای خود را روی آثار اشتغال زدایانه و نابرابرساز برنامه تعدیل ساختاری قرار داده بود و در همین چارچوب حدود پنج کتاب و گزارش تحلیلی بسیار ارزشمند و فوق‌العاده برای سازمان بین‌المللی کار ارائه کرده بود که همگی به انتشار رسیدند و با استقبال بسیار گسترده‌ای روبه‌رو شدند. بنابراین این نویسنده با مسائل مربوط به حیطه کار و بازار کار و نیروی کار و اقتصاد سیاسی اشتينا توسعه زا، آشنایی دیرین دارد و دقت‌ها و وسواس‌هایی که او از این دریچه در نقد برنامه تعدی ساختاری ارائه کرده، در زمره ارزشمندترین کارهایی است که طی چهار دهه گذشته توسط سازمان بین المللی کار به انتشار رسیده است.»

کتاب «فساد در نظام سرمایه‌سالار: چرا رانت‌جویی پاداش دارد ولی کار مولد نه؟» اثر گای استندینگ و با ترجمه فرزانه چهاربند در 472 صفحه و با قیمت 96000 تومان از سوی نشر نهادگرا به بازار نشر عرضه شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

شناخت ما از خودمان را معطوف به نوشته‌های غیرایرانی کردند... سرنوشت تاسیس پارلمان در ایران با مشاهدات سفرنامه‌نویسان گره خورده... مفهوم و کارکرد پارلمان در اواخر دوره ناصری... مردم بیشتر پیرو و تابع بودند، یعنی متابعت و اطاعت از دالِّ سیاسی مرکز قدرت، امری پذیرفته شده تلقی می‌شده ... مشورت برای نخبگان ایرانی اغلب جنبه تاسیسی نداشته و تنها برای تایید، ‌همفکری و یاری‌دهندگی به شاه مورد استفاده قرار می‌گرفته... گفت‌وگو و تعاملی بین روشنفکران ملی‌گرا و روحانیون مشروطه‌خواه ...
با خنده به دنیا آمده است... به او لقب سفیر شادی، خنده و گشاده‌رویی می‌دهند... از لرزش بال حشره‌ای تا آه زنی در حسرت عشق را می‌تواند بشناسد و تحلیل کند... شخصیتی که او به‌عنوان معجزه‌گر در روابط انسانی معرفی می‌کند و قدرت‌اش را در برقراری و درک ارتباط با آدم‌ها و سایر موجودات به‌تفصیل نشان می‌دهد، در زندگی شخصی خود عاجز از رسیدن به تفاهم است ...
سرچشمه‌های ایران‌دوستی متعدد هستند... رفتار دوربین شعیبی در مکان مقدسی مثل حرم، رفتاری سکولاریستی است... جامعه ما اما جامعه بیماری است و این بیماری عمدتا محصول نگاه سیاسی است. به این معنا که اگر گرایش‌های دینی داری حتما دولتی و حکومتی هستی و اگر می‌خواهی روشنفکر باشی باید از دین فاصله بگیری... در تاریخ معاصر همین روس‌ها که الان همه تکریم‌شان می‌کنند و نباید از گل نازک‌تر به آنها گفت، گنبد امام رضا (ع) را به توپ بستند اما حرم امن ماند ...
با بهره‌گیری از تکنیک کات‌آپ و ‌تکه‌تکه کردن روایت، متن‌هایی به‌ظاهر بریده‌ و ‌بی‌ربط را نوشته ‌است، تکه­‌هایی که در نهایت همچون پازلی نامرئی خواننده را در برابر قدرت خود مبهوت می‌کند... با ژستی خیرخواهانه و گفتاری مبتنی بر علم از هیچ جنایتی دریغ نمی‌کند... مواد مخدر به نوعی تسلط و کنترل سیستم بدن ‌ِفرد معتاد را در دست می‌گیرد؛ درست مانند نظام کنترلی که شهروندان بدون آن احساس می‌کنند ناخوش‌اند، شهروندانی محتاج سرکوب امیال­شان... تبعید‌گاهی‌ پهناور است که در یک کلمه خلاصه می‌شود: مصونیت ...
آمریکایی‌ها از این شرایط بسیار بیمناک بودند و فکر می‌کردند ممکن است در ایران هم یک حکومت کمونیستی دایر شود... کیانوری به مصدق پیغام داده بود که اگر شما موافقت کنید می‌توانیم کودتا را خنثی کنیم... مصدق خودش را قربانی کرد ... حزب توده ایران و همه احزاب کمونیستی به‌خصوص در جهان‌سوم این اشکال را از اول داشتند که برای استالین جایگاه دیگری قائل بودند و او را مثل بُت می‌پرستیدند... حضور مستشاران آمریکایی یکی از بهانه‌های حزب توده در کارشکنی به ضد مصدق بود ...