این اثر تلاشی است برای تببین این نکته که کرونا ویروس جدید از کجا، چگونه و چرا آمده و به عنوان یک زائده سرمایه‌داری انسان معاصر را به چه وضعی کشانده و در تقابل با این دسته بیماری‌ها چه باید کرد؟

آدم‌ها و خفاش‌ها؛ سرمایه‌داری در عصر کرونا محمد قراگوزلو

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایبنا، «آدم‌ها و خفاش‌ها؛ سرمایه‌داری در عصر کرونا» همان‌طور که از عنوان آن برمی‌آید، همه‌گیری ویروس کرونا را با نگاهی انتقادی به جریان سرمایه‌داری مورد واکاوی قرار داده است. محمد قراگوزلو ترجمه و تالیف این اثر را بر عهده داشته، او بخشی از کتاب را به ترجمه مقالاتی از اندیشمندان گوناگون اختصاص داده و در بخش دیگر به بیان اندیشه‌های خود متناسب با این مطالب پرداخته است. همچنین علاوه بر این مقالات، دو یادداشت مصاحبه نیز در کتاب آورده شده است، مطلبی کوتاه از بهنام منصوری(متخصص بیماری‌های مغز و اعصاب) و مصاحبه‌ای از پرفسور مایک دیویس به عنوان مرجعی معتبر در زمینه تحقیقات آنفولانزای خوکی، زیست‌بوم و زاغه‌نشینی. علاوه براین نویسنده به ترجمه یادداشتی کوتاه از میخایل گورباچف هم دست زده تا همان‌طور که خود اشاره می‌کند، نگاه راهبردی بازمانده دیپلمات‌های سوسیال دموکرات اتحاد جماهیر شوری سابق نسبت به همه‌گیری را نیز مکتوم نگذارد.

در حقیقت این این اثر تلاشی است برای تببین این نکته که کرونا ویروس جدید از کجا، چگونه و چرا آمده و به عنوان یک زائده سرمایه‌داری انسان معاصر را به چه وضعی کشانده و در تقابل با این دسته بیماری‌ها چه باید کرد؟ در حقیقت نویسنده کرونا را در امتداد وضعیتی می‌بیند که سرمایه‌داری جهانی در ایجاد آن نقش بسزایی داشته است. در بخشی از درآمد کتاب به قلم نویسنده این طور می‌خوانیم: «انسان بی‌پناه و درهم‌شکسته عصر کرونا بیش از هر دوره دیگری در دوران مدرنیته به پرچم «بسندگی عقلانیت» و «کفایت بازار» و «مشروعیت تخصص» در حل ساده‌ترین مشکل پیچیده شک کرده است. کویید 19 را باید یک شکست بزرگ برای مدرنیته بورژوایی دانست. کویید 19 نشان داد و ثابت کرد «هرآنچه سخت و استوار دود می‌شود.»

همانطور که اشاره شد این کتاب در نقد وضعیت اقتصادی و سیاسی یکی از چالش‌برانگیزترین برهه‌های تاریخ معاصر تدوین شده است. نویسنده در این اثر نشان می‌دهد که دولت‌های امپریالیستی و جریان اصلی سرمایه‌داری با وجود پیشرفت‌های شگفت‌انگیز در عرصه‌هایی چون صنایع نظامی، خودروسازی، هوا و فضا و ... از حفظ جان شهروندان خود در برابر یک ویروس عالم‌گیر ناتوان می‌مانند.

کتاب با اشاره به اسناد و آمار در پی نشان دادن این امر است که سرمایه‌داری نئولیبرال به ویژه در طی 40 سال گذشته چگونه از طریق حذق یا کاهش شدید خدمات بهداشتی و درمانی و بیمه‌های اجتماعی، امنیت جانی مردم و اقشار فرودست را به مخاطره انداخته است.

نویسنده همان‌طور که خود اشاره می‌کند تلاش کرده است برای متهم نشدن به یکسونگری مجموعه مقالات بخش نخست کتاب را به طیف‌های گوناگون منتقدان وضع موجود اختصاص دهد: از چپ ارتدوکس(راب ویکلی) و آنارکوسندیکالیستی همچون نوام چامسکی تا منتقدان سنتر و طرح نوی نئولیبرالیسم از جمله نائومی کلاین. نویسنده همچنین مقالاتی از مارکسیسم دانشگاهی(دیوید هاروی)، اسلاوی ژیژک و جوجوآگامبن را برای خوانندگان آورده است.

مولف در بخش دوم کتاب چهار مقاله و یادداشت انتقادی به قلم خود را در اختیار خوانندگان قرار داده است. او در توضیح این بخش در مقدمه کتاب می‌نویسد: «عالم‌گیری کویید 19 چنان حیرت انگیز بود که نویسنده با وجود بیماری ناگزیر در مقابل پاسخ پرسش‌های متعددی قرار گرفت. این پرسش‌ها زمانی جدی‌تر شد که به‌ویژه و مثلا سلسه مباحث اسلاوی ژیژک و جورجو آگامین یکی پس از دیگری بیرون آمد. به همین اعتبار چهار مطلب بخش دوم در پاسخ به ملاحظات، پرسش‌ها و نکات مورد نظر دوستان نازنین‌ام نوشته شده. در متن سه مقاله انتقادی مبانی سست و ضعیف مابه‌ازای سیاسی نظریه‌پردازی‌های ایشان را نشان داده‌ام.»

کتاب «آدم‌ها و خفاش‌ها؛ سرمایه‌داری در عصر کرونا» با ترجمه و تالیف محمد قراگوزلو در 339 صفحه، شمارگان 500 نسخه و قیمت 75 هزار تومان به همت انتشارات روزآمد در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.

................ هر روز با کتاب ...............

بی‌فایده است!/ باد قرن‌هاست/ در کوچه‌ها/ خیابان‌ها/ می‌چرخد/ زوزه می‌کشد/ و رمه‌های شادی را می‌درد./ می‌چرخم بر این خاک/ و هرچه خون ماسیده بر تاریخ را/ با اشک‌هایم می‌شویم/ پاک نمی‌شود... مانی، وزن و قافیه تنها اصولی بودند که شعر به وسیلهء آنها تعریف می‌شد؛ اما امروزه، توجه به فرم ذهنی، قدرت تخیل، توجه به موسیقی درونی کلمات و عمق نگاه شاعر به جهان و پدیده‌های آن، ورای نظام موسیقایی، لازمه‌های شعری فاخرند ...
صدای من یک خیشِ کج بود، معوج، که به درون خاک فرومی‌رفت فقط تا آن را عقیم، ویران، و نابود کند... هرگاه پدرم با مشکلی در زمین روبه‌رو می‌شد، روی زمین دراز می‌کشید و گوشش را به آنچه در عمق خاک بود می‌سپرد... مثل پزشکی که به ضربان قلب گوش می‌دهد... دو خواهر در دل سرزمین‌های دورافتاده باهیا، آنها دنیایی از قحطی و استثمار، قدرت و خشونت‌های وحشتناک را تجربه می‌کنند ...
احمد کسروی به‌عنوان روشنفکری مدافع مشروطه و منتقد سرسخت باورهای سنتی ازجمله مخالفان رمان و نشر و ترجمه آن در ایران بود. او رمان را باعث انحطاط اخلاقی و اعتیاد جامعه به سرگرمی و مایه سوق به آزادی‌های مذموم می‌پنداشت... فاطمه سیاح در همان زمان در یادداشتی با عنوان «کیفیت رمان» به نقد او پرداخت: ... آثار کسانی چون چارلز دیکنز، ویکتور هوگو و آناتول فرانس از ارزش‌های والای اخلاقی دفاع می‌کنند و در بروز اصلاحات اجتماعی نیز موثر بوده‌اند ...
داستان در زاگرب آغاز می‌شود؛ جایی که وکیل قهرمان داستان، در یک مهمانی شام که در خانه یک سرمایه‌دار برجسته و بانفوذ، یعنی «مدیرکل»، برگزار شده است... مدیرکل از کشتن چهار مرد که به زمینش تجاوز کرده بودند، صحبت می‌کند... دیگر مهمانان سکوت می‌کنند، اما وکیل که دیگر قادر به تحمل بی‌اخلاقی و جنایت نیست، این اقدام را «جنایت» و «جنون اخلاقی» می‌نامد؛ مدیرکل که از این انتقاد خشمگین شده، تهدید می‌کند که وکیل باید مانند همان چهار مرد «مثل یک سگ» کشته شود ...
معلمی بازنشسته که سال‌های‌سال از مرگ همسرش جانکارلو می‌گذرد. او در غیاب دو فرزندش، ماسیمیلیانو و جولیا، روزگارش را به تنهایی می‌گذراند... این روزگار خاکستری و ملا‌ل‌آور اما با تلألو نور یک الماس در هم شکسته می‌شود، الماسی که آنسلما آن را در میان زباله‌ها پیدا می‌کند؛ یک طوطی از نژاد آمازون... نامی که آنسلما بر طوطی خود می‌گذارد، نام بهترین دوست و همرازش در دوران معلمی است. دوستی درگذشته که خاطره‌اش نه محو می‌شود، نه با چیزی جایگزین... ...