کتاب «بانوی اندلس» پژوهشی مستند و بدیع پیرامون شخصیت و زادگاه مادر گرامی امام علی‌بن‌موسی‌الرضا(ع) و فاطمه معصومه(س) منتشر شد.

بانوی اندلس»؛ پژوهشی مستند و بدیع پیرامون شخصیت و زادگاه مادر گرامی امام علی‌بن‌موسی‌الرضا و فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیهما» تألیف سیدمحمدصادق مصباح موسوی

به گزارش کتاب نیوز به نقل از مهر، کتاب «بانوی اندلس»؛ پژوهشی مستند و بدیع پیرامون شخصیت و زادگاه مادر گرامی امام علی‌بن‌موسی‌الرضا و فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیهما» تألیف سیدمحمدصادق مصباح موسوی، اثری است که مؤلف در طول هفت سال تحقیق و بررسی اکثر کتب مربوط به تاریخ و سیرۀ امام رضا علیه‌السّلام‌ دربارۀ مادر بزرگوار آن حضرت به رشته قلم درآورده است.

آنچه بین همه ما مشهور است، این است که حَمیده خاتون، مادر حضرت امام کاظم علیه‌السّلام، در بازار برده‌فروشان مدینه با بانویی سراسر نور و فضیلت مواجه می‌شود. آن بانو با پرداخت مبلغ قابل توجهی او را آزاد کرده و به خانه می‌آورد.

مادر حضرت امام کاظم علیه‌السّلام چنان شیفتۀ ادب، اخلاق، تواضع، فروتنی، عقل، درایت، تقوا و عبادت‌های بی‌وقفه او می‌گردد که از فرزندش می‌خواهد او را به‌ همسری خویش برگزیند و به مراقبت و نگهداری حرمتش توصیه‌ها نموده و متذکر می‌گردد که «من یقین دارم او می‌تواند در مقام همسری تو، سعادت حمل و ولادت فرزند پاک و طاهری را داشته باشد که حجّت خداوند پس از تو در روی زمین باشد.»

ازدواج امام موسی‌بن‌جعفر(ع) با آن بانوی شریفه، دو ثمره پرارزش و دو گوهر گرانبها داشت: یکی وجود نازنین امام هشتم علی‌بن‌موسی‌الرضا(ع) و دیگری خواهر گرامی ‌ایشان حضرت فاطمه معصومه(س) که مایۀ‌ هدایت و دلالت امت اسلام بوده‌اند و در قلب و جان انسان‌های عاشق و شیفتۀ امامت و ولایت جای گرفته‌اند.

اما از اینجای داستان، با سؤالاتی چند روبه‌رو هستیم:

نام دقیق این بانو چه بوده است؟ از کجا و چگونه به مدینه آمده است؟ چه ویژگی‌های اخلاقی سبب شده تا این افتخار نصیبش شود؟

در این اثر خواهیم دید که نام مادر امام رضا علیه‌السّلام قبل از ورود به خانه امام کاظم علیه‌السّلام، «تکتم» و پس از آن «طاهره» بوده است. همچنین از این بانوی سراسر نور و فضیلت با لقب‌هایی چون خیزران مُرسیّه، نجمه، أروی، سکن و ... یاد شده است.

آری؛ یکی از نام‌های مادر گرامی امام رضا(ع) که در بیشتر مستندات روایی و تاریخی به آن اشاره شده‌، «خیزران المرسیّه»‌ است؛ بانوی بلند قامتِ اهل مُرسیه.

همین نام سبب شده تا تحلیلگران در جستجوی یافتن زادگاه آن بانوی مکرّمه برآمده و به سبب آن، این بانو را به کشورهای مختلفی در قاره‌های اروپا و افریقا از جمله اسپانیا، فرانسه، تونس، مصر، الجزایر،‌ سودان و یونان نسبت دهند.

هرچند که در نهایت، بدون نتیجه‌گیری نهایی، انتساب ایشان را به شهری خاص به حساب احتمالات گذارده‌اند؛ در حالی‌که وجود شهری بنام «مُرسیه» در جغرافیای اندلس اسلامی (جنوب شرقی اسپانیای امروزی) از جمله واضحات و از آفتاب روشن‌تر است. اما متأسفانه نویسندگانی که سعی در گذر سریع از محل ولادت این بانوی معظمه داشته‌اند، یا نام این شهر را ندیده و یا با نسخه‌برداری از برخی استدلال‌های غلط، شهر «مُرسیه» را یک مُرْس [: لنگرگاه] دانسته و بنا به سلیقۀ شخصی، یکی از مراسی پانزده‌گانه دریای مدیترانه و دریای سرخ را به عنوان زادگاه بانو انتخاب کرده‌اند!

در این اثر با بهره‌مندی از نقل‌های مستند، نقشه‌های متعدد جغرافیایی و استناد به فرهنگ‌ لغت‌های معتبر،‌ به روشنی اثبات می‌شود که «مُرسیه» تنها شهر با این نام در جهان است که با دیگر مطالبی که در روایات پیرامون زندگی ایشان آمده‌ است (از جمله عجم و اهل مغرب بودن) سازگاری دارد.

مُرسیه به‌عنوان زادگاه بانو خَیزُران در منطقۀ جنوب شرقی اسپانیا و در غرب دریای مدیترانه واقع گردیده است. در تقسیمات کشوری کنونی اسپانیا، منطقه مُرسیّه یکی از ایالت‌های پرآوازه این کشور و با نام مُورثیا (Murcia) شناخته می‌شود.

این اثر در خصوص زندگانی مادر گرامی‌امام رضا علیه‌السّلام، بانو«خَیْزُرَانُ‌ المُرْسِیَّه» نگاشته شده است؛ اما به فراخور حال،‌ احساس ضرورت نموده تا به مختصری از فتوحات و تاریخ سیاسی اسلام در جنوب غربی اروپا اشاره‌ای کند تا پیش‌زمینه‌ای را که موجب انتقال این بانوی ارجمند از اسپانیا و از غرب دریای مدیترانه به سواحلِ آفریقا و از آنجا به دریای سرخ و در پایان به مدینه منورّه انجامید، فراهم آورد.

در ادامه، با پاسخ به بسیاری از اتهامات از جمله «کنیز، برده، غیرمسلمان و اُم ولد بودن نجمه خاتون»، اثبات می‌شود که والدۀ‌ ماجدۀ امام هشتم «دوشیزه‌ای حُرّ و مسلمان» از خانواده‌ای نجیب بوده‌اند که توسط مهاجمین و غارت‌گران از منطقه «مُرسیه» در جنوب شرقی اسپانیای امروزی ربوده و توسط برده‌فروش اهل بربر به مدینه آورده شدند. سپس امام کاظم بر اساس یک رؤیای صادقه و به دستور خداوند متعال، ایشان را از چنگال برده‌فروش آزاد نمودند تا پس از ازدواج با حضرت، افتخار مادری امام معصومی چون حضرت امام علی‌بن‌موسی الرضا علیه‌السّلام و خواهر مکرمۀ ایشان حضرت فاطمه معصومه نصیب ایشان گردد.

برای تبیین ملیّت و شناخت بیشتر شخصیّت نجمه خاتون ، ناگزیر به زندگانی چند تن از افراد مرتبط با ایشان از جمله «حضرت امام کاظم(ع)» همسر بانو، «حضرت امام رضا» فرزند ایشان، «حضرت فاطمۀ معصومه» دختر بانو، و «حَمیده مصفاة» همسر امام صادق(ع)، بانو «خیزران نوبیه» همسر امام رضا و مادر امام جواد، «سکن النوبیه» دیگر همسر امام کاظم(ع)، جناب «ابراهیم المرتضی الاصغر» فرزند این بانوی نوبیه‌ای، و «خیزران بربریه» همسر هادی خلیفه عباسی به‌دلیل تشابه اسمی، نیز به‌طور اجمالی پرداخته شده است.

همچنین در این اثر سعی شده تا همزمان با طرح مسائل روایی و تاریخی، به بسیاری از شبهات اعتقادی از جمله «فلسفۀ جهاد اسلامی،‌ علت تعدد زوجات امامان، چگونگی تکلّم فرزند در رحم مادر، قداست و طهارت محض مادران ائمه» و دیگر موارد، پاسخ اجمالی داده شود.

از دیگر ویژگی‌های این اثر بررسی بسیاری از کتب مرتبط با سیره و زندگانی والدۀ گرامی امام رضا(ع) است که ذیل عنوان «گوشه‌ای از فضائل بانو» بیان شده است.

به طور خلاصه، آنچه در این کتاب می‌خوانیم، چنین است:

1. زندگانی بانو از ولادت تا نحوۀ ورود به بیت امام کاظم علیه‌السّلام و سپس افتخار مادری امام رضا علیه‌السّلام و حضرت معصومه سلام الله علیها؛
2. نگاهی دقیق به سیرۀ رفتاری و اعتقادی بانو به عنوان همسر و مادر امام؛
3. تبیین جایگاه مادری امام معصوم و بیان فضائل و مناقب خاص ایشان؛
4. ذکر اسامی و القاب بانو و شرح اجمالی معانی آنها؛
5. اثبات اینکه زادگاه اصلی نجمه خاتون، مرسیّه اسپانیاست، نه مارسی فرانسه و نوبۀ افریقا؛
6. اثبات مسلمان و مسلمان زاده بودن بانو در فضای عربی ـ اسلامی اندلس؛
7. اثبات اینکه بانو کنیز نبوده‌اند؛ زیرا کنیز، اسیرِ جنگ شرعی است، نه شخص ربوده شده توسط بربرها؛
8. نقد و بررسی هشتاد اثر مرتبط با مادر امام رضا علیه‌السّلام‌ و اشاره به خطاهای نویسندگان دربارۀ هویّت و زادگاه بانو.

«بانوی اندلس» را شرکت چاپ و نشر بین‌الملل با قیمت 63000 تومان روانه بازار کرده است.

................ هر روز با کتاب ...............

به‌واسطه زبان صریح و تند خود معمولا در زمره طردشدگان قرار می‌گرفتند... حال اروپایی را شرح می‌دهد که قربانی اصلی جنگ است. مثله‌شده‌ای که در زیر بدن میلیون‌ها جسد دفن گردیده... سبدی پر از چشم‌های انسان چون صدف‌های تازه دریایی یا چربی انسان به مثابه ابزاری برای تسهیل اصلاح صورت... بیش از آنکه دربند رنجِ خود باشد در بند رنج دیگری است ...
به رغم کم‌حجم بودنش در واقع یک کتابخانه عظیم است... یکی از چالش‌های زمخشری در تفسیر کشاف این بود که مثلا با عرفا گلاویز است، چون عقل کلی که عرفا مطرح می‌کنند برای‌شان قابل قبول نیست... از لحاظ نگرشی من اشعری هستم و ایشان گرایشات اعتزالی دارد... حاکم مکه وقتی می‌بیند زمخشری به مکه می‌رود، می‌گوید اگر تو نمی‌آمدی، من می‌خواستم به خوارزم بیایم و تقاضا کنم این متن را به پایان برسانی... هنوز تصحیح قابل قبولی از آن در اختیار نداریم ...
نخستین بخش از سه‌گانه‌ پی‌پی جوراب‌بلند در کشتی و پی‌پی جوراب‌بلند در دریاهای جنوب... دخترکی نه‌ساله به تنهایی در خانه‌ای چوبی در وسط باغی خودرو، واقع در یکی از شهرهای کوچک سوئد، زندگی می‌کند... تقریباً یتیم است، زیرا که مادرش مرده است و پدرش در جزیره‌ی دوردستی در آفریقا حکومت می‌کند... با شادی آمیخته به ترس خود را به دست ماجراهای افسارگسیخته‌ای می‌سپارند... برداشت‌های سنتی از تعلیم و تربیت را دگرگون می‌کند ...
شرکت در اعتصابات کارگری، میل به گیاه‌خواری، بستری‌شدن در تیمارستان، تمایلات همجنس‌گرایانه و… وجوه اشتراکی است که تشخیص راوی، اف، پیرمرد منحرف و نیز پیرمردی که سردسته‌ تروریست‌ها خوانده می‌شود را از یکدیگر برای مخاطب با دشواری همراه می‌کند... تصمیم او مبنی بر تطهیر روح خود از طریق خودآزاری جسمی بهانه‌ای می‌شود تا راوی با تعابیر طنزآمیزی چون محراب‌های فسقلی پلاستیکی، صلیب‌های تزیینی، قدیسه تقلبی و زلم‌زیمبوهای مذهبی به تمسخر کلیسا و اربابان آن بپردازد ...
می‌خواستم از بازی سرنوشت بنویسم. از اینکه چطور فردی که خود را در آستانه مرگ می‌بیند و آماده پذیرش آن است، ناگهان... با مرگ مرتضی و به اسارت درآمدن زلیخا... با به دنیا آمدن «یوسف» بار دیگر زلیخا به زندگی برمی‌گردد... تصور معمول ما همیشه این بوده که آنچه در دوره‌های مختلف تاریخی ایران از سر گذرانده‌ایم تنها مختص به تاریخ ما و ایران زمین بوده است ...