کتاب «نظریه‌ها، مدل‌ها و مفاهیم در تاریخ باستان»[Theories, models, and concepts in ancient history] تألیف نویل مورلی [Neville Morley] با ترجمه احسان افکنده به همت سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت) به تازگی منتشر شد.

نظریه‌ها، مدل‌ها و مفاهیم در تاریخ باستان»[Theories, models, and concepts in ancient history] تألیف نویل مورلی Neville Morley

به گزارش کتاب نیوز به نقل از مهر، مجموعه «نظریه و روش در مطالعات تاریخی»، که کتاب حاضر در زمره آن قرار می‌گیرد، مجموعه کتاب‌هایی است که به قصد رفع خلأهای نظری و روش‌شناختی در پژوهش و آموزش تمامی شاخه‌های مطالعات تاریخی در ایران، و با توجه به رویکردهای میان‌رشته‌ای، فراهم آمده است.

این مجموعه حاصل اجرای یکی از طرح‌های «نیازسنجی منابع کمک‌درسی و مبنایی برای دانشگاه‌ها» است که از دهه هشتاد شمسی در «سمت» آغاز گردیده و همچنان ادامه دارد. فهرست جامع و روزآمدی از عناوین این مجموعه، در انتهای هر مجلد، جهت اطلاع خوانندگان علاقه‌مند، ضمیمه گردیده است.

کتاب نظریه‌ها، مدل‌ها و مفاهیم در تاریخ باستان به عنوان کتابی مبنایی در مباحث روش‌شناسی برای رشته تاریخ ترجمه شده است در عین حال که می‌تواند به عنوان منبع آموزشی برای سرفصل‌های روش تحقیق در مقاطع تحصیلات تکمیلی رشته تاریخ ایران باستان و تاریخ جهان نیز استفاده شود.

فهرست مطالب این کتاب عبارت است: فصل اول: رویکردها: مسئله نظریه؛ فصل دوم: باستان و مدرن: ابداع اقتصاد باستان؛ فصل سوم: محدوده‌های امر ممکن؛ فصل چهارم: طبقه و پایگاه؛ فصل پنجم: حس هویت؛ فصل ششم: عقل و اسطوره.

کتاب نظریه‌ها، مدل‌ها و مفاهیم در تاریخ باستان نوشته نویل مورلی در سال ۲۰۰۴ توسط انتشارات راتلج منتشر شده است که با توجه به کمبود آثار دراین‌باره، به‌رغم گذشت بیش از یک دهه همچنان دارای اهمیت زیادی است.

شایان ذکر است که این کتاب خود در مجموعه‌ای به نام «رهیافت به جهان باستان» قرار دارد که تاکنون شامل ۱۳ کتاب در زمینه تاریخ‌نویسی، نظریه، هنر، سکه‌شناسی، کتیبه‌شناسی، تحلیل ادبی و باستان‌شناسی دوران باستان کلاسیک اروپا است.

این کتاب شامل شش فصل و یک مؤخره است که در آن مسائل و موضوعاتی چون مناقشه نظریه و تفاوت رویکردی میان نحوه رویارویی با منابع و شواهد، تعمیم نظریه، کاربست نظریه اقتصادی مدرن، مفاهیم و اصطلاحات کلی رویکردهای ماتریالیستی، آنالی، جمعیت‌شناختی و بوم‌شناختی، مفاهیم اجتماعی، مقولة هویت و قومیت و رویکردهای فرهنگی از جمله ساختارگرایی بررسی شده است.

یک ویژگی کتاب حاضر که قطعاً با مطالعه آن برای خواننده ایرانی محسوس خواهد بود، این است که تمامی مثال‌ها و مصادیق تاریخی به‌کاررفته در کتاب برگرفته از تاریخ یونان و روم و عموماً اروپا است و کتاب در درجه اول با هدف آشنایی دانشجویان مطالعات باستان کلاسیک با مبحث «نظریه» نگاشته شده است که البته با توجه به تخصص نویسنده یعنی تاریخ یونان و روم (مطالعات کلاسیک)، توجیه‌پذیر است.

یقیناً حتی در صورت ناآشنایی دانشجویان با مباحث تاریخ اروپای باستان، دانشجوی نکته‌سنج و تیزبین به‌خوبی قادر خواهد بود تا جان کلام را دریابد و هسته اصلی مباحث نظری مطرح شده در کتاب را برای تاریخ ایران و به‌ویژه ایران باستان به کار بندد، خاصه آنکه از یک منظر، مطالعه و بررسی تاریخ ایران باستان از جهان باستان تفکیک‌ناپذیر است.

با توجه به ضرورت بحث کاربست نظریه در تاریخ باستان، ترجمه چنین آثاری این مزیت را دارد که دانشجویان رشته تاریخ به‌ویژه تاریخ باستان و به‌خصوص در مقطع تحصیلات تکمیلی با رویکردهای کنونی مورخان درباره کاربست نظریه در تاریخ آشنا می‌شوند و امید است که این کار به رفع ضعف‌ها و نقایص کنونی پیرامون کاربست نظریه در موضوعات و پژوهش‌های تاریخی کمک کند.

کتاب نظریه‌ها، مدل‌ها و مفاهیم در تاریخ باستان تألیف نویل مورلی با ترجمه احسان افکنده به همت سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت) به تازگی به بهای ۲۰ هزار تومان منتشر شد.

................ هر روز با کتاب ...............

سند در ژاپن، قداست دارد. از کودکی به مردم می‌آموزند که جزئیات را بنویسند... مستند کردن دانش و تجربه بسیار مهم است... به شدت از شگفت‌زده شدن پرهیز دارند و همیشه دوست دارند همه چیز از قبل برنامه‌ریزی شده باشد... «هانسه» به معنای «خودکاوی» است یعنی تأمل کردن در رفتاری که اشتباه بوده و پذیرفتن آن رفتار و ارزیابی کردن و تلاش برای اصلاحش... فرایند تصمیم‌سازی در ژاپن، نظام رینگی ست. نظام رینگی، نظام پایین به بالا است... این کشور را در سه کلمه توصیف می‌کنم: هارمونی، هارمونی، هارمونی! ...
دکتر مصدق، مهندس بازرگان را مسئول لوله‌کشی آب تهران کرده بود. بعد کودتا می‌شود اما مهندس بازرگان سر کارش می‌ماند. اما آخر هفته‌ها با مرحوم طالقانی و دیگران دور هم جمع می‌شدند و از حکومت انتقاد می‌کردند. فضل‌الله زاهدی، نخست‌وزیر کودتا می‌گوید یعنی چه، تو داری برای من کار می‌کنی چرا از من انتقاد می‌کنی؟ بازرگان می‌گوید من برای تو کار نمی‌کنم، برای مملکت کار می‌کنم، آب لوله‌کشی چه ربطی به کودتا دارد!... مجاهدین بعد از انقلاب به بازرگان ایراد گرفتند که تو با دولت کودتا همکاری کردی ...
توماس از زن‌ها می‌ترسد و برای خود یک تز یا نظریه ابداع می‌کند: دوستی بدون عشق... سابینا یک‌زن نقاش و آزاد از هر قیدوبندی است. اما ترزا دختری خجالتی است که از خانه‌ای آمده که زیر سلطه مادری جسور و بی‌حیا قرار داشته... نمی‌فهمید که استعاره‌ها خطرناک هستند. نباید با استعاره‌ها بازی کرد. استعاره می‌تواند به تولد عشق منجر شود... نزد توماس می‌رود تا جسمش را منحصر به فرد و جایگزین‌ناپذیر کند... متوجه می‌شود که به گروه ضعیفان تعلق دارد؛ به اردوی ضعیفان، به کشور ضعیفان ...
شاید بتوان گفت که سینما غار پیشرفته‌ افلاطون است... کاتلین خون‌آشامی است که از اعتیادش به خون وحشت‌زده شده است و دیگر نمی‌خواهد تسلیم آن شود. به‌عنوان یک خون‌آشام، می‌داند که چگونه خود را از بین ببرد. اما کازانووا می‌گوید: «به این راحتی هم نیست»... پدر خانواده در همان آغاز شکل‌گیری این بحران محل را به‌سرعت ترک کرده و این مادر خانواده است که بچه‌ها را با مهر به آغوش کشیده است. اینجاست که ما با آغاز یک چالش بزرگ اخلاقی مواجه می‌شویم ...
فنلاند امروز زنده است بخاطر آن وسط‌باز. من مخلص کسی هستم که جام زهر [پذیرش قطعنامه برای پایان جنگ 8ساله] را به امام نوشاند. من به همه وسط‌بازها ارادت دارم. از مرحوم قوام تا مرحوم هاشمی. این موضوع روشنی است که در یک جایی از قدرت حتما باید چنین چیزهایی وجود داشته باشد و اصلا نمی‌توان بدون آنها کشور را اداره کرد... قدرت حرف زدن من امروز از همان معترض است و اگر الان داریم حرف می‌زنیم به خاطر آن آدم است که به خیابان آمده است ...