رسول جعفریان

01 مرداد 1385

رسول-جعفریان

در سال 57 و در آستانه پیروزى انقلاب، براى ادامه تحصیلات حوزوى، راهى شهر قم شد... دستگیر شده و مدت سه هفته در زندان شهربانى حبس شد... با بازگشایى دانشگاهها، در سال 59 به تدریس معارف اسلامى و تاریخ اسلام در دانشگاههاى اصفهان و تهران مشغول شد... در سال 1374 در خواست استاد مدعو از طرف دانشگاه هاروارد را رد کرد... کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران را با هدف بهبود بخشیدن به تحقیقات تاریخی تاسیس کرد...

رسول جعفریان، در سال 1343 هجرى شمسى در"خوراسگان" از توابع اصفهان به دنیا آمد. دوره دبستان را در زادگاهش گذراند و سپس براى ادامه تحصیل به اصفهان رفته و دوره راهنمایى را در این شهر آغاز کرد. در سال 1355در حالى که کلاس اول راهنمایى را تمام کرده بود به تحصیل علوم دینى پرداخت و از آن پس به مدرسه ذوالفقار رفت تا مطالعه دروس جدید را در مدارس شبانه ادامه دهد. وى در مدت اقامت در اصفهان، به صورت آزاد در مدارس دینى دیگرى چون"نیماورد"،"نوریه" و"جده کوچک" شرکت ‌کرد و از اساتیدی مانند حاج آقا حسن امامى بهره برد. در سال 57 و در آستانه پیروزى انقلاب، براى ادامه تحصیلات حوزوى، راهى شهر قم شد. پس از چند روز حضور در قم دستگیر شده و مدت سه هفته در زندان شهربانى حبس شد که در نهایت به دلیل کمى سن آزاد شد.

نخست به مدرسه خان رفت و سپس در مدرسه رسالت، به ادامه تحصیل پرداخت. وى در قم از درس اساتیدى چون آیت الله‌جوادى آملى، آیت الله‌مصباح یزدى، آیت‌الله ممدوحى، آیت‌الله گرامى، آیت الله‌منتظرى و نیز آیت‌الله جعفر مرتضى جبل عاملى کسب فیض کرد. 5 سال حضور در درس خارج فقه و اصول و گواهى صلاحیت مدرسى دانشگاه از وزارت آموزش عالى حاصل تلاش این سالهای اوست. با بازگشایى دانشگاهها، در سال 59 به تدریس معارف اسلامى و تاریخ اسلام در دانشگاههاى اصفهان و تهران مشغول شد. در سال 1360 به فلسفه علاقمند شد و در این زمینه هم از اساتید مطرح قم استفاده کرد. هم زمان با آغاز سال 1361 آیت الله سید جعفر مرتضى جبل عاملی را شناخت و از آن به بعد تحت تأثیر ایشان در تاریخ اسلام و سپس تاریخ ایران به تحقیق پرداخت.

از سال 1362 به صورت حق‌التدریس در دانشگاه مشغول تدریس دروس معارف اسلامى شد و در سال 1368 از طرف خبرگان بدون مدرک دانشگاهى، حکم مربى (معادل فوق لیسانس) و استخدام در دانشگاه به ایشان داده شد. هرچند که او به دلایل متعدد موفق به استخدام نگردید. در سال 1371 پذیرش بورسیه در دوره دکتراى رشته تاریخ از دانشگاه آکسفورد را به دلائلی رد کرد. در سال 1374 نیز در خواست استاد مدعو از طرف دانشگاه هاروارد را رد کرد. او در در آبان ماه همین سال "کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران" را با هدف بهبود بخشیدن به تحقیقات تاریخی محققان این رشته تاسیس کرد تا آنقدر مجال کار داشته باشد که نیازی به تحصیل و تدریس و فعالیت در دانشگاههای اروپا و آمریکا نداشته باشد.

در آن زمان اندیشه یک کتابخانه تخصصی در حوزه تاریخ، اندیشه‌ای بدیع و تازه به شمار می‌آمد. وجود چند مرکز آموزش تاریخ در قم، ضرورت تاسیس چنین کتابخانه‌ای را در پی‌داشت و این کار با حمایت مالی دفتر آیت الله سیستانی امکان پذیر گشت.

اولین اثر جعفریان در سال 64 هجرى شمسى تحت عنوان «پیش درآمدى بر شناخت تاریخ اسلام» منتشر شد و از آن پس تاکنون، ضمن همکارى با موسسات پژوهشى و مدیریت کتابخانه تاریخ اسلام و ایران در قم، به کوشش‌هاى پیگیر خود در زمینه تألیف، تصحیح، ترجمه و نیز تحقیق در تاریخ اسلام و ایران همچنان ادامه مى‌دهد.

تألیفات: آثار اسلامى مکه و مدینه، اندیشه تفاهم مذهبى در قرن ششم و هفتم هجرى، پیش درآمدى بر تاریخ اسلام، تاریخ سیاسى اسلام، تاریخ خلفا و شرح و تحلیل وقایع سیاسى – اجتماعى، تاریخ تشیع در ایران (سه جلد)، تاریخ ایران اسلامى (دفتر اول ، از پیدایش اسلام تا ایران اسلامى)، تاریخ ایران اسلامى ( از یورش مغولان تا زمان ترکمانان)،تاریخ تحول دولت و خلاقت (از بر آمدن اسلام تا بر افتادن سفیانیان )، تاریخ تشیع در ایران از آغاز تا قرن هفتم هجرى، تاریخ گسترش تشیع در رى، تاریخ اسلام و ایران تا پایان قرن چهارم هجرى، تاریخ سیاسى اسلام( 2 جلد) ، تأملى در نهضت عاشورا، تحلیلى از تحولات فکرى سیاسى پس از رسول خدا(ص)، جغرافیاى تاریخى و انسانى شیعه در جهان اسلام، حیات فکرى و سیاسى امامان شیعه 2 جلد(ترجمه شده به عربى و ترکى اسلامبولى)، دنباله جست و جو در تاریخ تشیع، دین و سیاست در دوره صفوى، سلسله میراث اسلامى ایران (در سه شماره)، سلطان محمد خدا بنده و تشیع امامى در ایران(تا قرن دهم)، علل بر افتادن صفویان، على بن عیساى اربلى و کشف الغُمّه، قصه خوانان در تاریخ اسلام، مرجعه: تاریخ و اندیشه، مرورى بر زمینه هاى فکرى التقاط جدید در ایران، منابع تاریخ اسلام، مناسبات فرهنگى معتزله و شیعه، احوال و آثار بهاء الدین محمد اصفهانى، مشهور به فاضل هندى، ارزیابى مناسبات فکرى آیت الله مطهرى و دکتر على شریعتى، بحران آذربایجان: (1325 – 1324هجرى شمسى)، برگ هایى از تاریخ حوزه علمیه قم، بررسى و تحقیق در جنبش مشروطیت ایران، بست نشینى مشروطه خواهان در سفارت انگلیس، تاریخ براى سال دوم دبیرستان رشته ادبیات و علوم انسانى (در سال 1369)، جریان ها و سازمان هاى مذهبى سیاسى ایران (سالهاى 1357 – 1320 هجرى شمسى) دخالت انگلیس در واقعه مشروطه، صفویه در عرصه دین، فرهنگ و سیاست (سه جلد)، ذهنیت غربى در تاریخ معاصر ما، روش تحقیق در تاریخ، نزاع سنت و تجدد، نماز جمعه: زمینه‏ هاى تاریخى و آگاهیهاى کتابشناسى، مرورى بر زمینه هاى فکرى التقاط جدید در ایران، مقالات تاریخى( جلدهاى 11 – 1) ، افسانه تحریف قرآن (با ترجمه‏‌هاى انگلیسى، اردو)، مقدمه اى بر تاریخ تدوین حدیث، با کاروان عشق (گزارش حج سال 1372 با همکارى محمد على مهدوى راد)، با کاروان ابراهیم (گزارش حج 1371 با همکارى محمد على خسروى)، به سوى ام القرى (سفرنامه حج)،

مهدی نوری
فرهنگ رجال و مشاهیر معاصر ایران. ابوالفضل شکوری

شاید هیتلر را به عنوان شخصی بشناسند که بیشتر به جای خواندن کتابها آنها را می‌سوزانده است، ولی باید این حقیقت را بعد از سالها منتشر کرد که تنها نیروهای آمریکایی بعد از اشغال آلمان، حدود 3هزار جلد کتاب را از کتابخانه‌ی شخصی هیتلر در مونیخ به کتابخانه‌ی کنگره آمریکا منتقل کردند... هیتلر در جایی گفته است؛ در طول جنگ جهانی دوم هر شب یک کتاب می‌خوانده و در حقیقت تمام نیازهای خود را از این کتاب ها رفع می‌کرده است! ...
در میان صدها هزار عنوان کتاب مدیریت و رهبری موجود در بازار کدام یک می‌توانند نگرش صحیحی را در ما ایجاد کنند؟ این سوالی است که نه از نویسندگان آن کتاب‌ها و نه از خوانندگانشان می‌توان پرسید، بلکه فقط مدیران موفق جهان هستند که نمود عینی عمل به مفاهیم این کتاب‌ها هستند... این کتاب آنقدر برای خانم وایت‌من اهمیت دارد که همه کارمندان خود را مجبور به مطالعه آن کرده است. ...
این سه زن جوان سمبلی از سه چهره مدرن از جامعه معاصرند... تنهایی سختی را در غیبت همسری که عاشقش بوده و اکنون نیز هست، تجربه می‌کند... با درخواست ویزایش برای رفتن به فرانسه موافقت نمی‌شود و او مجبور است زندگی دیگری را تجربه کند... تردید شبانه برای تصمیم گرفتن درباره زندگی‌اش غیرعادی و فلج‌کننده است... فرد چنان در حاشیه‌ها درجا می‌زند که آینده به محاق می‌رود... زندگی اگر که تحقق نیابد رنج‌آور می‌شود ...
این سفرنامه در چارچوب ادبیات مهاجرت، یعنی در مقوله ادبیاتی که نویسندگان رانده‌شده از آلمان هیتلری در غربت و مهاجرت نوشتند، خیلی پرآوازه نیست، چون‌که به جزئیات زندگی مردم آلمان در شرایط دشوار و وحشت‌آلود حکومت نازی‌ها چندان نمی‌پردازد. از دید ادبیات هجرت رمان «مفیستو»، اثر پسر ارشد توماس مان، یعنی کلائوس مان، همچنین داستان‌های کوتاه برتولد برشت با عنوان «ترس و نکبت رایش سوم» شهره‌ترند... قاضی با انتخاب «دون كیشوت» گامی بسیار دلنشین و پربرکت در راه ترجمه برداشته است، شوخ‌طبعی و طنز ذاتی او موجب ...
جهان در نفس خود زنانه است و زاینده و مایل به مهر... اگر بگویم آن دوره از روزگار ما منفک نیست و نگرش ما به جهان هنوز شبیه آن دوران است و ما هنوز به شیوه‌ آن دوران درجا می‌زنیم حرف تازه‌ای زده‌ام؟... مجسم کنید 25 یا 30 نسل قبل از ما، پدران‌مان پشت دروازه‌های ری یا نیشابور یا اصفهان چه روزگار پرهراسی را گذرانده‌اند، آن زمان که خبر نزدیک‌شدن سپاه مغول یا تیمور یا آغامحمدخان را شنیده‌اند. و قبل از آن... ...