وقتی قرار است یک مسابقه | شهرآرانیوز


بعضی وقت‌ها که اوضاع خراب می‌شود، آدم دنبال یک اتفاق بزرگ می‌گردد؛ چیزی که بتواند همه‌چیز را یک‌باره عوض کند. برای سوگامی، سردبیر یک روزنامه‌ی عصرگاهی کوچک در اوساکا، آن اتفاق مسابقه‌ی سوموی گاوهاست. «سوموی گاوها» [Bullfight] رمان کوتاهی از یاسوشی اینوئه [Yasushi Inoue] است که نخستین بار در دسامبر ۱۹۴۹ در یک مجله‌ی ادبی منتشر شد و یک سال بعد جایزه‌ی آکوتاگاوا را به دست آورد. این اثر، در کنار «تفنگ شکاری»، شروع جدی کار ادبی اینوئه بود.

خلاصه رمان سوموی گاوها» [Bullfight] یاسوشی اینوئه [Yasushi Inoue]

داستان از یک اتفاق واقعی آمده است. در ژانویه‌ی ۱۹۴۷، روزنامه‌ی عصرگاهی شین‌اوساکا در استادیوم نیشینومیا، نزدیک اوساکا، مسابقه‌ای برای سوموی گاو‌ها برگزار کرد. اینوئه خودش در آن مراسم حضور داشت و چند سال بعد تصمیم گرفت از آن داستان بسازد. حتی برای اینکه جزئیات ماجرا را دقیق‌تر بداند، با سردبیر وقت روزنامه صحبت کرد و درباره‌ی نحوه‌ی برگزاری مسابقه از او پرسید.

حالا در داستان، سوگامی برای نجات روزنامه‌اش تصمیم می‌گیرد مسابقه‌ای سه‌روزه ترتیب دهد. روزنامه در وضعیت خوبی نیست و این مسابقه قرار است هم پول به دست بیاورد و هم توجه مردم را جلب کند. برای سوگامی، ماجرا فقط یک برنامه‌ی تبلیغاتی نیست؛ کم‌کم تبدیل می‌شود به امید اصلی او برای نجات روزنامه و شاید محلی برای اینکه خودش را به خود اثبات کند.

همه‌چیز از همین‌جا شروع به پیچیده شدن می‌کند. ماه‌ها برنامه‌ریزی، هزینه و دوندگی پشت سر سوگامی است و هرچه جلوتر می‌رود، موفقیت مسابقه برایش ضروری‌تر می‌شود. همچنین ساکیکو، دوست او میان امید به موفقیت سوگامی و ترس از شکستش معلق مانده است.

اینوئه برای ساختن این موقعیت لازم نیست اتفاق‌های عجیب زیادی وارد داستان کند. همان مسابقه کافی است. آدم‌هایی که به آن وابسته شده‌اند، پولی که برایش خرج شده، امیدی که به آن بسته شده و ترسی که با نزدیک شدن روز مسابقه بیشتر می‌شود.

گاو‌ها هم در این میان فقط بخشی از یک نمایش نیستند. آنها نیرویی خام و پیش‌بینی‌ناپذیرند که انسان سعی می‌کند با برنامه‌ریزی و حساب‌وکتاب کنترلشان کند. هرچه نقشه‌ی سوگامی دقیق‌تر می‌شود، فاصله‌ی میان برنامه‌ی او و چیزی که واقعاً قرار است اتفاق بیفتد بیشتر خودش را نشان می‌دهد.

نثر اینوئه هم برخلاف خود مسابقه آرام است. خبری از تلاش برای بزرگ و حماسی کردن ماجرا نیست. بیشتر توجه او به آدم‌هایی است که پشت این اتفاق ایستاده‌اند؛ به جاه‌طلبی سوگامی، تردیدهایش، رابطه‌اش با ساکیکو و فشاری که آرام‌آرام روی زندگی شخصی‌اش می‌نشیند.

برخی منتقدان غربی داستان را در چارچوب ژاپن پس از جنگ هم خوانده‌اند و مسابقه را استعاره‌ای از جامعه‌ای دانسته‌اند که در آن فضا گرفتار جنگ و پیامد‌های آن بود. ترجمه‌ی انگلیسی مایکل امریک هم باعث شد کتاب بیشتر دیده شود. فایننشال تایمز نثر ترجمه را «محکم و مطمئن» توصیف کرد و آن را فرصتی برای آشنایی خوانندگان انگلیسی‌زبان با یکی از صدا‌های مهم ادبیات ژاپن دانست.

اینوئه بعد از «سوموی گاوها» مسیر طولانی‌ای را در ادبیات ژاپن ادامه داد. او حدود پنجاه رمان و صد و پنجاه داستان کوتاه نوشت و در سال ۱۹۷۶ نشان فرهنگی ژاپن را دریافت کرد؛ بالاترین نشان هنری این کشور. «سوموی گاوها» با این حال یکی از همان آثار کوتاهی ماند که جای مهمی در شروع کارش داشت.

نشر ماهی این کتاب را با ترجمه‌ی علیرضا شفیعی‌نسب منتشر کرده است. کتاب حجم زیادی ندارد و داستان هم با سرعت زیادی جلو نمی‌رود. بیشتر شبیه نگاه کردن به نقشه‌ای است که آدمی برای نجات چیزی کشیده و بعد کم‌کم متوجه می‌شود خودش هم داخل همان نقشه گیر افتاده است. مسابقه بالاخره برگزار می‌شود؛ اما خیلی چیز‌ها تغییر کرده است.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

جلد سوم از جایی آغاز می‌شود که دو بحث قبلی به سیاست می‌رسند: اگر آزادی به قانون عمومی و نظم غیرمتمرکز نیاز دارد، چگونه باید قدرت سیاسی را مهار کرد؟ در واقع، کتاب از اقتصاد شروع نمی‌شود و به سیاست ختم نمی‌شود؛ بلکه از محدودیت دانش انسان آغاز می‌کند و به محدودیت قدرت انسان می‌رسد... زبان، عرف، بخش مهمی از حقوق و البته بازار، بدون طراحی و برنامه‌ریزی ایجاد شده و حاصل مشارکت میلیون‌ها انسان است... آیا انسان می‌تواند جامعه را به‌طور عقلانی و از بالا طراحی کند؟ ...
نویسنده سعی دارد به این پرسش اساسی پاسخ دهد که آیا مشروعیت و ساختار حاکمیت در اسلام می‌تواند بر پایه‌ی عقد «وکالت» (نمایندگی از طرف مردم و شهروندان) استوار باشد یا لزوماً باید در قالب «ولایت» تعریف شود؟... در اسلام، هیچ‌کس بر دیگری حق حکومتِ تحمیلی ندارد؛ بلکه این حقِ خودِ انسان‌هاست که برای اداره‌ی زندگی اجتماعی‌شان، نماینده و وکیل انتخاب کنند. بنابراین، مشروعیتِ اعمال قدرت در دولت، از تنفیذ و توکیل آحاد شهروندان نشأت می‌گیرد ...
پرسش اصلی رمان صرفاً این نیست که آیا آرمان‌ها شکست خورده‌اند یا نه.پرسش عمیق‌تر این است: انسان پس از شکست آرمان‌ها چگونه می‌تواند همچنان معنا و هویت خود را حفظ کند؟... پاسخی که ابراهیم برمی‌گزیند، نه پیروزی است و نه تسلیم. او راهی دیگر را انتخاب می‌کند: پذیرفتن شکست تاریخی، بدون آنکه به خیانت، گریز از واقعیت یا انکار زندگی پناه ببرد ...
گویی انسان‌ها ترمزِ خود را از دست داده‌اند و آن کُدِ اخلاقی که نگهبان عقل سلیم بود، فروریخته است. در دنیای امروز، همه می‌خواهند فاشیست باشند؛ یعنی می‌خواهند نفرت، محورِ زندگی‌شان باشد... ما با گوشت و پوست خود احساس کردیم «دیگری» بودن چه معنایی دارد... نوشتن پاسخی است به بی‌عدالتی‌هایی که ما را احاطه کرده‌اند، و در عین حال، ستایشی است از زیبایی زندگی و شادی‌هایش ...
انسان‌ها با ترس، طمع، امید، حسرت و مقایسه زندگی می‌کنند و همین احساسات، حتی در آگاه‌ترین افراد، تصمیم‌های مالی را شکل می‌دهد. از این منظر، «روان‌شناسی پول» بیش از آنکه درباره پول باشد، کتابی درباره انسان معاصر و رابطه پرتنش او با مفهوم ثروت و دارایی است... اوزل به‌جای ارائه نسخه‌های مستقیم یا توصیه‌های دستوری، تجربه زندگی سرمایه‌گذاران، کارآفرینان، میلیاردرها و حتی افراد عادی را روایت می‌کند و از دل این داستان‌ها روایت خود را برمی‌سازد و بحث را به پیش می‌راند ...