محمد حسین طاهری

اگر قرار باشد چیز گران‌بهایی را از چشم دیگران پنهان سازید، چه راهی را انتخاب می‌کنید؟ درون صندوق جواهرات یا گنجه‌ی اشیای قیمتی‌تان قرارش می‌دهید یا از گاوصندوق‌های ضد سرقت استفاده می‌کنید؟!
اما سرویس‌های ضدجاسوسی روش بهتری طراحی کرده‌اند؛ که امنیت داده‌های اطلاعاتی را چند برابر بالا می‌برد. برای اینکار اطلاعات اصلی و با ارزش را در میان انبوهی از اطلاعات غیر اصلی و بی‌ارزش پراکنده می‌کنند و از سمت دیگر با ساختن شایعه از دل واقعیت ایجاد شبهه می‌کنند. و البته این کار برای خودش اهل فنی دارد که منظور ما نیست. 

راه کجاست؟ حقیقت چیست؟ شیوه‌ی نیل به سعادت چطور است؟ از کجا آمده‌ام و به کجا می‌روم؟ و هزار سوال دیگر از این دست که امروزه بازار گرمی دارند. کافیست تنها سری به فهرست کتب منتشره ذیل عنوان "عرفان" بزنیم. سیاهه‌ای طویل و عریض از عرفان سرخ پوستی و هندی و تبتی و چینی و ژاپنی گرفته تا آموزه های عرفانی عرفا و ادبا و فضلای داخلی و معاصر و غیره، پیش چشمتان خواهد بود.

عشق دریایی کرانه ناپدید است و در این وادی راه پیمودن را بی پیر نتوان. و البته از پیران جدید نیز رمان‌ها می‌توان ساخت که به زور اکس و شیشه و شهد و شراب و خلاصه هر ابزار کمکی و کاتالیزور دیگری مرید و آواره‌ی وادی حیرت را به ساحل امن سرگردانی رهنمون می‌کنند. و البته که تا نیل به لقاءالله راهی است بس دراز. و حقیقتا طی این مرحله بی‌خضر همان و سرهای بریده‌ی بی‌گناه همان. اگر شیطان و حاجب حریم قدسی حضرت تعالی در سر هر کوی و برزن، یکی از شاگردان خود را برای راهزنی بگمارد؛ بی‌شک این اتوبان الهیت را لشگری از جنودش در کمین خواهند بود که به کالایی مقبول، شاید به سجاده و تسبیح و یا در قالب کتابهای رنگارنگ از عرفان‌های سریع السیری چون اکنکار و اوشو و ... و دیگر بزرگان! طریقت به مسیر خود هدایت! خواهند کرد. در واقع شاید همان شیوه‌های ضد جاسوسی علت این انبوه کتاب‌های پر زرق و برق و خوش رنگ و لعاب است.

در بین کتاب‌های کتاب فروشی چشمم را می‌گیرد. رساله لقاء الله. تالیف عارف کامل میرزا جواد آقا ملکی تبریزی. به کوشش صادق حسن زاده. صفحه‌ی اولش را ورق می‌زنم تا ببینم چقدر باید خرجش کنم. ناشر انتشارات آل علی است و نوبت چاپ ششم با قیمت 1200 تومان. در سیصد صفحه و با فونت و صفحه‌بندی مناسب. متن عربی و فارسی به شکلی که از هم تمیز داده بشوند؛ به همراه زیرنویس‌های به جا و کافی. کتاب را ورقی می‌زنم. در صفحه‌ی چهارده چنین آمده است:
" کشف حجب نورانیه و ظلمانیه که برای عبد شد، آن وقت معرفت بر ذات حق تعالی و اسماء و صفات او پیدا می‌کند که آن معرفت از جنس معرفت قبل از آن کشف نیست. به عبارت دیگر، انوار جمال و جلال الهی در قلب و عقل و سرّ خواص اولیای او  تجلی می‌کند و به درجه‌ای که او را از خود فانی می‌نماید و به خود باقی می‌دارد. آن وقت محو جمال خود نموده و عقل او را مستغرق معرفت خود کرده و به جای عقل او، خود تدبیر امور او را می نماید."
مشتاق می‌شوم که ادامه دهم. صفحه‌ها را یکی یکی ورق می‌زنم و سر آخر به پشتش هم نگاهی می‌اندازم:

" از علمای معاصر کتب شیخ جلیل‌القدر عارف بالله حاج میرزا جواد ملکی تبریزی را مطالعه کن. شاید انشاءالله ازین بی‌تابی و تعسف خارج شوی. "
امام خمینی

در اوایل کتاب هم خطوطی چند به شکل توصیه نوشته شده بود. بر می‌گردم و از اول دنبال آنها می‌گردم. معمولا برای خرید کالاهای اساسی با اهل نظر و خبره‌ی مشورت می‌کنیم. حساس‌تر می‌شوم و دنبال توصیه‌ها می‌گردم.

" کتاب لقاءالله ایشان آتشی مخصوص دارد و برای فتح باب سالکین الی الله کلید رمز و موفقیت است."
علامه سید محمد حسین تهرانی

" تا شنیدم آن جناب را رساله‌ای در لقا‌ءالله است برای تحصیل آن بسیار این در و آن در زدم تا به حکم آن‌که عاقبت جوینده یابنده است؛ آنرا تحصیل کرده با شراشر جان و دلم آن را مطالعه کردم و در حد و وسع خودم از آن حظ و لذ بردم. "  
علامه حسن زاده آملی

کتاب در مورد "دیدار با خداست" و با مطالعه‌ای تطبیقی بین آرای حکما و عرفای بزرگ شروع می‌شود. جمعی از آرای منکران و معتقدان به لقاء. و آنگاه به توصیف معنی لقاء می پردازد و سوء فهم‌های ممکن را مانع شده و یا آن را زایل می‌کند. مولف در میان کتاب از رمز گشایی احادیث ائمه اطهار و فهم معانی دقیق و شرح تفصیلی آن کم نگذاشته و تا آنجا که می‌شود قابل فهم علاقه‌مندان باشد؛ کاووش کرده و آن را بیان نموده است.

زیباترین بخش کتاب استفاده‌ی گام به گام از تمثیل‌هایی است که ذهن خواننده را آرام آرام به سان کودکی که تازه می‌خواهد راه رفتن بیاموزد، می‌گیرد و به فهم معنای عظیمی چون حضور در برابر رب العالمین می‌رساند. انگار که مادری دلسوز می‌خواهد آداب رویارویی با بزرگان را بیاموزد. مشفقانه و سهل‌الفهم. با در نظرگرفتن نقطه ضعف‌های خواننده، مفاهیم ثقیل و سنگین را به کام مشتاقان شیرین می‌کند:

"گمان من آن است که اگر کسی در این روایات فکر کند و به آنها ایمان داشته باشد، ولو به کمترین درجات ایمان و از جسم سالمی برخوردار باشد؛ لذت خواب چنین کسی را از نماز شب باز نمی‌دارد. و او راضی نمی‌شود خود را از این همه فضیلت محروم نماید و با پستی و خسارت و رذائل دیگر که نتیجه‌ی ترک نماز شب است آلوده کند... شرافت مناجات با خداوند ملک جبار و لذت انس با او و لذت درخشش نور او و کرامت همنشینی با او را به خاطر استراحت چند ساعت از شب از دست بدهد و مرداری به شب و تنبلی به روز گردد ."

در اثنای چنین سطور مملو از الهام و شهودیست که گاهی اشک شوق از چشمان مخاطبش باریدن آغاز می‌کند و زمین سنگی دلش را آماده‌ی شخم می‌سازد.

در فصول پایانی نیز راجع به شرح "وحدت وجود " از نگاه شخص مولف و تائید آن نکاتی آمده است. ناشر این کتاب با گنجاندن نامه‌ی مرحوم میزار جواد ملکی تبریزی به علامه‌ی کمپانی و تعلیقه‌ی حضرت امام خمینی به این کتاب غنای دیگری بخشیده و آن را از دیگر چاپ ها متمایز ساخته است. اما..  اما شنیدن کی بود مانند خواندن و سیرکردن و غور در این بحر کی بود مانند خواندن.

مادر رفته است؛ در سکوت. و پدر با همان چشم‌های بسته و در سنگر خالی دشمن! همچنان رجز می‌خواند... در 5 رشته: بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین فیلمنامه، بهترین بازیگر نقش اول مرد (داستین هافمن) و بهترین بازیگر نقش اول زن(مریل استریپ) اسکار گرفت... احساس می‌کند سالهاست به تنهایی بار مسئولیت یک زندگی مثلا «مشترک» را به دوش کشیده است و حالا برای کسب جایگاه اجتماعی و رسیدن به آرزوهای تلف شده‌ی دوران مجردی، خانه را ترک می‌کند ...
در محیطی كه فرهاد تصور می‌كرد «داره از ابر سیاه خون می‌چكه...»، قطعاً شرایط نمی‌توانست خوب باشد. حالا تصور كنید در این شرایط یك كاریكاتوریست چه باید بكشد؟... مردم فكر می‌كردند كه مینیاتورها را با مركب سیاه كشیده‌اید. درحالی‌كه اصل موضوع این نبود. اصل، «سیاهی» موضوع بود. تاریكی و وحشتی كه بر جامعه سایه انداخته بود؛ همان‌چیزی كه طنزپردازان خارجی به آن «طنز سیاه» می‌گویند... هفته‌نامه آیندگان ادبی بعد از دستگیری دو نفر از همكاران من رسماً تعطیل شد ...
سیاست حذف را از طریق «ناپدیدسازی» دانشجویان، اساتید دانشگاه، روزنامه‌نگاران و روشنفکران پی گرفت... تجربه شکست سیاسی در محیط شوخ‌و‌شنگ کودکی ترومایی را ایجاد کرده است که از حواشی ماجراها در‌می‌یابیم راوی نه از آن دوران کنده می‌شود و نه دقیقا می‌تواند آن ایام را به یاد بیاورد... من از پدر هیچ وقت نپرسیدم عمو رودولفو چرا و چگونه مرد. لزومی هم نداشت. چون هیچ کس در سی‌ سالگی به علت سالخوردگی نمی‌میرد ...
یك مطلب را گفته بودیم اما به دو زبان... افكار او همگرایی غیرقابل انكاری با ایدئولوژی نازیست‌ها دارد... «نیهیلیسم» از نظر یونگر بخشی از «استثمار معنوی» انسان مدرن است، نوعی «پوچی درونی» و خالی شدن از ارزش‌های والا؛ اما برای آل‌احمد «نیهیلیسم» ایدئولوژیی ست كه سرمایه‌داری متاخر را در جای خود تثبیت می‌كند... آل‌احمد در آثارش به هیچ ‌وجه مخالف تكنولوژی و ابزار مدرن نیست... ماشین وسیله است و هدف نیست. هدف، نابودی فقر و رفاه مادی و معنوی را برای همه است ...
رویکرد جدید کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس، طبق قانون از وظایف تعریف شده «مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی» است!... کاش برنامه‌ها را با مشورت پژوهشگران اسنادی و نسخه‌شناسان دوباره مطالعه کنند... این کتابخانه از دوره ریاست رسول جعفریان، درهای خود را به روی عموم باز کرد و هر شهروندی با ارائه کارت ملی می‌توانست از کتابخانه بهره ببرد ...