المپیک؛ از یونان باستان تا معاصر | اعتماد 


کتاب جدید «روح المپیک، روح جهان» (المپیک، از یونان باستان تا معاصر) نوشته محمود فاضلی از سوی انتشارات نگاه معاصر منتشر شد.
ورزش و بیشتر مسابقات ورزشی، در سراسر تاریح بشر بازتاب ساختارها و هدف‎های جوامعی بوده‎اند که در آن‎ها اجرا شده‎اند. این موضوع به همان اندازه در قرن بیستم حقیقت دارد که در هر زمان دیگری. از نگاه ورزش، زایش دوباره بازی‎های المپیک نوین در سال 1896 را می‎بایست نقطه شروع این قرن دانست. با تعریفی که از این قرن شده است، قرن بیستم شاهد دگرگونی‎های شگرف به لحاظ چگونگی رقابت اجتماعی افراد در میدان‎های سیاست، اقتصاد، فرهنگ، روان شناسی، فناوری و ورزش بود. این دگرگونی‎ها متناسب با آهنگ انقلاب‎های ذاتی در فناوری مدرن و پویایی اجتماعی روی داده‎اند. ورزش؛ در واقع، رابطه نمادین با جامعه قرن بیستم داشت.

روح المپیک، روح جهان

بیشتر مسابقات که در قرن بیستم اجرا شدند، برگرفته از مسابقت پیشین یا سنتی بودند و همین آیین‎های ورزشی معاصر هستند که ما باور داریم نمادی از خواست‎های اولیه ما می‎باشند. از این رو، این آیین‎ها نیز همانند همتاهای باستانی شان، یک جنبه انتزاعی یا نمادین دارند. اما برخلاف مراسم باستانی، که غالبا جلوه‎هایی از دین مابی جمعی بودند، اجرای ورزش‎ها در این قرن، با وجود احساسات قوی فردی که رقابت کنندگان و تماشاگران به گونه‎ای یکسان ایجاد می‎کنند، غالبا به‎صورت فعالیت‎های غیرمذهبی بوده‎اند. ضوابط و مقررات ورزش در قرن بیستم، به لحاظ نظری به صورت برابر برای تمامی شرکت کنندگانی که بر مبنای عوامل دموکراتیک – مانند استعداد و مهارت- شایستگی شرکت در مسابقات را دارند، به کار روند. کارکرد ورزش‎های قرن بیستم نیز همچون جوامعی که در آن‎ها شکل می‎گیرند، از مجرای دیوان سالاری‎هایی بوده که هدف آن‎ها همانا تضمین پای بندی به مقررات معتبر و در صورت لزوم، مهار تغییرات بی‎وقفه بوده است.

در عصر باستان، دولت شهرهای یونان برای بها دادن به ورزشکاران پیروز در مسابقات المپیک، پیکره‎های آنان را می‎ساختند، همان گونه که امروزه نیز با پرداخت حقوق به ورزشکاران، به آنان ارج گذاشته می‎شود. اولین دوره بازی‎های المپیک، 776 سال قبل از تولد حضرت مسیح(ع) بوسیله «افیتوس» و با آرزوی برقراری صلح در محلی به نام «المپیا» برگزار شد.

از دیدگاه مورخان تاریخ المپیک، حکمرانان وقت یونان به منظور مصون ماندن از خشم زئوس و دیگر خدایان و خشنودی آنان، دشت المپیا، محل صحن زئوس، را به مثابه منطقه‎ای بی‎طرف برگزیدند تا بازی‎ها را در این محل امن انجام دهند. بر اساس اساطیر یونان ، زئوس و کرونوس(خدای زمان)، دو خدای یونان باستان، با یکدیگر بر سر فرمانروایی المپیا به جدال برخاستند که نهایتاً زئوس به پیروزی نائل آمد. بر اساس این داستان، مسابقات المپیک یادبود این پیروزی است.

در تابستان سال ۷۷۶ پیش از میلاد ۴۵ هزار یونانی در بعد از ظهر یک روز تابستانی در ورزشگاهی وسیع ضمن شادی بسیار، کروئبوس آشپز مقیم آلیس را که در مسابقه دوی سرعت حریفان خود را پشت‌سر گذاشت و قهرمان شد، تشویق می‎کردند. طول این مسابقه تقریبا ۲۰۰ یارد بود و او نخستین مرد پیروز در مسابقه‌های المپیک است. مراسم جشن با تشریفات خاص از جمله رژه ورزشکاران و مسابقه‌های ورزشی توام با مسابقه‌های موسیقی و هنری انجام می‌شد. هدف اصلی از برگزاری این جشن‌ها حفظ تندرستی و پرورش بدن نبود، بلکه نوعی تشریفات مذهبی توام با عملیات بدنی و بخاطر پیروزی‌های جنگی انجام می‌شد.

در کتاب «روح المپیک، روح جهان» موضوعاتی همچون «تاریخچه مسابقات المییک، بازگشت المپیک به خانه خود، آماده شدن مراکز برگزاری المپیک و ورزشگاه‎های یونان، المپیک و سیاست، فرهنگ، اقتصاد، بهداشت و محیط زیست، المپیک و امنیت، طرح صلح در جریان المپیک، المپیک و رسانه‎های گروهی، زنان و المپیک آتن، داوطلبان در المپیک آتن، امور اجتماعی در المپیک آتن، پدیده دوپینگ در المپیک، رضایت مردم یونان از برگزاری المپیک، چهره‎های تاثیرگذار جنبش المپیک، متفرقه‎های المپیک و نگهداری ورزشگاه‎های ویژه المپیک برای یونان» سرفصل‎های این کتاب 392 صفحه‎ای را تشکیل می‎دهد.

نویسنده پیش از آغاز مسابقات المپیک 2004 آتن، با پیشنهادهای زیادی برای معرفی این رویداد بزرگ ورزشی ‏ در روزنامه‎های کثیرالانتشار داخلی مواجه شده که از آن میان جراید شرق و همشهری و ‏هفته‎نامه کمیته المپیک را مناسب برای همکاری یافت. در نگاه اول، پرداختن به نفس رقابت‎های ‏ورزشی، کسب مدال‎ها و جابجایی رکوردهای ورزشی، جالب و جذاب به‌نظر می‎رسید اما نوشتن از زوایای فرهنگی، سیاسی و امنیتی المپیک طرحی نو و خلاقانه بود که نویسنده فرصت ‏نگارش آن را به‌صورت همه‌روزه در روزنامه یاد شده به دست آورد.

پرداختن به موضوعات فرهنگی، سیاسی و امنیتی المپیک یونان بوده و پرداختن به رقابت‎های ورزشی، کسب مدال‎ها و یا جابجایی رکوردهای ورزشی مورد توجه نبوده است. ایشان پس از گذشت 22 سال از برگزاری المپیک آتن، یادداشت‎های خود را تدوین کرده و در اختیار علاقه‎مندان قرار داده‎ است.

پس از فروخفتن غبار المپیک آتن، به‌نظر می‌رسد بازنشر آن یادداشت‌ها می‌تواند مسیر طی شده را از نو مورد بررسی و تأمل قرار دهد. نبشته‌هایی که حاصل ‏مطالعه‌ بسیار و بازاندیشی در آن رویداد بزرگ ورزشی جهان است. این یادداشت‎ها حاصل مطالعات بسیار در این زمینه، بررسی موضوع المپیک در منابع جدید و قدیم فارسی و یونانی و حضور نویسنده در کشور یونان در زمان برگزاری مسابقات المپیک بوده است.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ................

جلد سوم از جایی آغاز می‌شود که دو بحث قبلی به سیاست می‌رسند: اگر آزادی به قانون عمومی و نظم غیرمتمرکز نیاز دارد، چگونه باید قدرت سیاسی را مهار کرد؟ در واقع، کتاب از اقتصاد شروع نمی‌شود و به سیاست ختم نمی‌شود؛ بلکه از محدودیت دانش انسان آغاز می‌کند و به محدودیت قدرت انسان می‌رسد... زبان، عرف، بخش مهمی از حقوق و البته بازار، بدون طراحی و برنامه‌ریزی ایجاد شده و حاصل مشارکت میلیون‌ها انسان است... آیا انسان می‌تواند جامعه را به‌طور عقلانی و از بالا طراحی کند؟ ...
نویسنده سعی دارد به این پرسش اساسی پاسخ دهد که آیا مشروعیت و ساختار حاکمیت در اسلام می‌تواند بر پایه‌ی عقد «وکالت» (نمایندگی از طرف مردم و شهروندان) استوار باشد یا لزوماً باید در قالب «ولایت» تعریف شود؟... در اسلام، هیچ‌کس بر دیگری حق حکومتِ تحمیلی ندارد؛ بلکه این حقِ خودِ انسان‌هاست که برای اداره‌ی زندگی اجتماعی‌شان، نماینده و وکیل انتخاب کنند. بنابراین، مشروعیتِ اعمال قدرت در دولت، از تنفیذ و توکیل آحاد شهروندان نشأت می‌گیرد ...
پرسش اصلی رمان صرفاً این نیست که آیا آرمان‌ها شکست خورده‌اند یا نه.پرسش عمیق‌تر این است: انسان پس از شکست آرمان‌ها چگونه می‌تواند همچنان معنا و هویت خود را حفظ کند؟... پاسخی که ابراهیم برمی‌گزیند، نه پیروزی است و نه تسلیم. او راهی دیگر را انتخاب می‌کند: پذیرفتن شکست تاریخی، بدون آنکه به خیانت، گریز از واقعیت یا انکار زندگی پناه ببرد ...
گویی انسان‌ها ترمزِ خود را از دست داده‌اند و آن کُدِ اخلاقی که نگهبان عقل سلیم بود، فروریخته است. در دنیای امروز، همه می‌خواهند فاشیست باشند؛ یعنی می‌خواهند نفرت، محورِ زندگی‌شان باشد... ما با گوشت و پوست خود احساس کردیم «دیگری» بودن چه معنایی دارد... نوشتن پاسخی است به بی‌عدالتی‌هایی که ما را احاطه کرده‌اند، و در عین حال، ستایشی است از زیبایی زندگی و شادی‌هایش ...
انسان‌ها با ترس، طمع، امید، حسرت و مقایسه زندگی می‌کنند و همین احساسات، حتی در آگاه‌ترین افراد، تصمیم‌های مالی را شکل می‌دهد. از این منظر، «روان‌شناسی پول» بیش از آنکه درباره پول باشد، کتابی درباره انسان معاصر و رابطه پرتنش او با مفهوم ثروت و دارایی است... اوزل به‌جای ارائه نسخه‌های مستقیم یا توصیه‌های دستوری، تجربه زندگی سرمایه‌گذاران، کارآفرینان، میلیاردرها و حتی افراد عادی را روایت می‌کند و از دل این داستان‌ها روایت خود را برمی‌سازد و بحث را به پیش می‌راند ...