«شش انگشتی» اولین مجموعه‌ داستان بهرام غلامی‌ نویسنده‌ی خوش‌ذوق کرمانشاهی‌ست که با پنج داستان توسط نشر قو منتشر شده است. داستان‌هایی که در آن طبیعت، انسان و رابطه‌ و تعلق خاطر انسان به دیگری و همچنین وابستگی آن به طبیعت نقش پررنگ و برجسته‌ای دارد. در ادامه به مرور و بررسی برخی از این داستان‌ها می‌پردازیم.

شش انگشتی مجموعه‌ داستان بهرام غلامی‌

ورود به هتل کالیفرنیا و استحاله در فرم پلنگ
در هتل کالیفرنیا راوی با تغییر و جابه‌جایی و بازی با کلمات از متن آهنگ ایگلز وام می‌گیرد و با جمله‌ی: «بعضی می‌روند مسافرت تا فراموش کنند و بعضی می‌زنند به جاده تا به یاد بیاورند.» بهانه‌ی روایت را دست می‌گیرد و از مهم‌ترین سفر زندگی‌اش می‌گوید که چطور زن و فرزندش را از دست داده، یا بهتر بگویم‌ چطور آن‌ها را به دست مرگ سپرده است.

حسام که حسابداری خوانده و همه‌چیز را می‌خواهد با علم اعداد و حساب‌ و کتاب و منطق بسنجد پس از تولد فرزند بور و چشم‌رنگی‌اش مدام در آلبوم عکس و خاطرات گم می‌شود و وقتی شباهتی بین پسرش با فامیل و اجداد نمی‌بیند با تبر شک می‌افتد به جان رابطه‌اش و چه سلاحی قوی‌تر از شک که رابطه را از هم بپاشد؟ سردی رابطه و همسرش قبل از بچه‌دار شدن را به خاطر می‌آورد و اینقدر به این شک دامن می‌زند که بزرگ و بزرگ‌تر می‌شود و فکر کشتن زن و فرزند به ذهنش می‌‌افتد.

اما با داستان از جایی شروع می‌شود که ما حسام را در سوگ زن و فرزندش داریم و به اصرار و اجبار دوستش، پیمان، راهی انزلی شده که حال و هوایش عوض شود و آن‌جا دوست مشترک و راهنمایی وجود دارد به نام امیرعلی که راه‌بلد است. تمام رابطه‌ها در این داستان، از حسام و همسرش، مرجان، گرفته تا پیمان و پری و امیر علی و زنش و حتی ارتباط فصل‌ها به هم، همه و همه دچار چالش است و مردهایی را می‌بینیم که مدام روی زن‌ها دست بلند می‌کنند. اما تنها مرد خالداری که در فرم پلنگ استحاله می‌کند و در نهایت احتمالا شکار پلنگ هم ‌می‌شود حسام است. او هم مثل پلنگ، ممرز را خوش ندارد و تنش به این گیاه حساسیت دارد. پس از حادثه تصادف هم سراسر تنش را خال‌های سیاه گرفته و همانند پلنگ وقتی جفتش سرد و دور شده و با فرزند پسری بازگشته قصد کشتن او را می‌کند که این اینهمانی خیلی خوب در داستان نشسته. قصه‌ای عاطفی که انسان را در کالبد پلنگ می‌برد و به حیوان خوی انسانی می‌دهد.

کاربیوی زخمی و کَلِ گرفتار
در داستان کاربیو دوباره پیمان رشته‌ی اتصال ما به مجموعه می‌شود و طبیعت کوهستانی داستان‌ها می‌شود. این بار پیمان با دروغ و دغل دست دکتر محسن را می‌گیرد و به بهانه‌ی طبیعت‌گردی او را با خود همراه می‌کند،‌ به این منظور که تعداد اعضای گروه کوهنوردی‌شان به عدد فرد برسد و این عدد باب میل سرگروه شود و در نهایت کوه‌پیمایی و شکار شکل بگیرد. محسن دکترای تاریخ دارد و شخصیت‌ها انگار به تمسخر روی این دکتر بودن تاکید دارند. از افسانه‌ی اینوک می‌گوید و شکار کاریبو‌ی زخمی و خشم خدایان که انگار داستانی جدا در دل داستان اصلی روایت می‌شود و این دو پیرنگ جوری به هم چفت و بست داده می‌شود و به خورد هم می‌رود که در انتها گویی قوانلو، سرگروه تیم، به سرنوشت اینوک دچار می‌شود.

داستان مسئله‌ی شکار را به یک دوگانه‌ی اخلاقی بدل می‌کند؛ شکار به منزله‌ی بقا یا شکار به منظور تفریح و سرگرمی. قوانلو شکار را به دید تفریح می‌بیند، حتی وقتی محسن از افسانه‌ی اینوک می‌گوید، اولین کامنتش این است که: «حتی داستان شکار هم هیجان دارد لامصب» اما از آن طرف محسن در همان سطرهای ابتدایی داستان از پدربزرگش نقل می‌کند: «این‌که نباید محض تفریح جانداری را بی‌جان کنی‌. خدا قهرش می‌گیرد.» وقتی قوانلو می‌خواهد کَلِ گرفتار را شکار کند، زیر تفنگش می‌زند. با این‌که حیوان گرفتار کفتارها شود مشکلی ندارد، ولی این‌که خودشان غذا به همراه دارند و برای تفریح و خوشی بخواهند حیوان را شکار کنند و کباب کنند و بخورند، با این مشکل دارد و مسئله‌ی اصلی داستان همین است؛ نفسِ شکار نه، بلکه دلیل انجامش.

تنهایی یحیا و آرزوهایی که در قعر چاه دفن شده
در تنهایی یحیا ما شاعرانه‌ترین وجه نویسنده و راوی را می‌‌بینیم. اصلا انگار اتمسفر و فضای داستان این شاعرانگی‌ را به جسم و جان اثر تزریق می‌کند. یحیای قصه‌ی ما که شخصیت اصلی داستان است، خود غایب است و با تن و جسم بی‌جان ‌و یخ‌زده‌اش طرفیم. او هم روزی شاعر بوده. طبع لطیفی داشته و شعر می‌گفته و می‌خوانده. حالا با تن بی‌جان و جسم بی‌روحش طرفیم که بهرام راوی قصه، که از قضا هم نام نویسنده‌ی اثر هم هست، از سرگذشت و زندگی این جسم بی‌جان می‌گوید. که از کجا می‌شناسندش و چطور به این جان رسیده و طبیعت او را بلعیده و در دل کوه دفن شده. شخصیتی که عشق و عاشقی‌اش هم شاعرانه است و در دل کوه جشن عروسی‌اش را می‌گیرد و مرگ سخت و سرد و طاقت‌فرایسش هم دست کمی از غزل و قصیده ندارد؛ باز هم در در کوه و خیره به عشق و آرزویی که همین کوه و طبیعت ازش گرفته، با زمزمه‌ی شعری از فروغ. حالا داستانی که اینقدر شاعرانه روایت می‌شود زبانی شاعرانه هم‌ می‌طلبد که نویسنده هم کم نمی‌گذارد و با زبانی شاعرانه ما را وارد دنیای داستان می‌کند.

«تنهایی ما را خواهد بلعید. تنهایی مثل یک لکه، جایی توی ذهنمان نشسته و آرام‌آرام بزرگ می‌شود‌. بزرگ و بزرگ‌تر‌. آن‌قدر که دیگر نمی‌توانیم ازش فرار کنیم. مثل همین جایی که هستم. همین تاریکی هول که قرار است یحیا را ببلعد.»

این ریتم و لطافت شاعرانه حفظ می‌شود و تا پایان و جمله‌ی پایانی که ظلمتی‌ست به اندازه‌ی تنهایی یحیا ادامه می‌یابد. یحیایی که به هر دری می‌زند که از این تنهایی فرار کند، دوباره و دوباره تنهایی خفتش می‌کند و یقه‌اش را می‌گیرد و ول‌کن نیست. به عروس هلندی‌اش دل می‌بندد و توتو، پرنده‌اش، می‌میرد. به هارولد، سگ هاسکی‌اش، وابسته می‌شود و حیوان گرمی تابستان را تاب نمی‌آورد و تلف می‌شود. این بین فقط طبیعت و کوه است که پا برجا و ثابت و استوار همراه یحیا می‌ماند. طبیعتی که مونس تنهایی‌اش می‌شود. در نهایت انگار به گفته‌ی شاعر معروف می‌رسد که تنها دارو برای انسان، یک انسان دیگر است، عاشق آرزو می‌شود. انگار تمام تنهایی‌اش رفع شده باشد و حالا زندگی روی خوش نشان داده باشد. انگار این عشق می‌ماند و آرزو کسی‌ست که می‌تواند قاتل تنهایی یحیا می‌شود‌. غافل از این‌که طبیعت سخت‌گیرتر از این حرفاست. پیش‌تر یحیا اشاره به قله کرده و به بهرام، راوی قصه‌ی ما، گفته فقط این برایم‌ می‌ماند‌. عاشق و معشوق شده‌ایم و بهرام متذکر شده که مراقب باش. عاشق حسود است. حالا داستان از جایی شروع می‌شود که این حسادت زخمش را زده و طبیعت دوبار از یحیا انتقام گرفته. بار اول با گرفتن آرزو و جان دادنش پیش چشم یحیا و بار دوم با گرفتن جان خودش‌ و این‌جا نویسنده شاعرانگی را به کمال می‌رساند و دل مخاطب برای یحیا و تنهایی‌اش کباب می‌شود.‌

شایان ذکر است که در این داستان دوباره به پیمان به عنوان سرگروه تیم امداد کوهستان اشاره می‌شود، این‌جا پیمان نقش پررنگ‌تری ‌می‌گیرد و به ویژگی ظاهری او که شش‌ انگشتی است اشاره می‌شود. انگار این آدم با این دست خاص قرار است در داستان‌های بعدی هم حاضر شود و و همراه با رشته‌کوه‌ها رشته‌ی اتصال تمامی این پنج داستان باشد. در نهایت باید گفت که «شش انگشتی» مجموعه داستانی قصه‌گو و منسجم است که در ادبیات داستانی ایران حرف‌های تازه‌ای برای گفتن دارد. اقلیم کوهستانی کشور بستری را فراهم می‌کند که در آن بهرام غلامی به عمیق‌ترین روابط و عواطف انسانی بپردازد.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره .................

جلد سوم از جایی آغاز می‌شود که دو بحث قبلی به سیاست می‌رسند: اگر آزادی به قانون عمومی و نظم غیرمتمرکز نیاز دارد، چگونه باید قدرت سیاسی را مهار کرد؟ در واقع، کتاب از اقتصاد شروع نمی‌شود و به سیاست ختم نمی‌شود؛ بلکه از محدودیت دانش انسان آغاز می‌کند و به محدودیت قدرت انسان می‌رسد... زبان، عرف، بخش مهمی از حقوق و البته بازار، بدون طراحی و برنامه‌ریزی ایجاد شده و حاصل مشارکت میلیون‌ها انسان است... آیا انسان می‌تواند جامعه را به‌طور عقلانی و از بالا طراحی کند؟ ...
نویسنده سعی دارد به این پرسش اساسی پاسخ دهد که آیا مشروعیت و ساختار حاکمیت در اسلام می‌تواند بر پایه‌ی عقد «وکالت» (نمایندگی از طرف مردم و شهروندان) استوار باشد یا لزوماً باید در قالب «ولایت» تعریف شود؟... در اسلام، هیچ‌کس بر دیگری حق حکومتِ تحمیلی ندارد؛ بلکه این حقِ خودِ انسان‌هاست که برای اداره‌ی زندگی اجتماعی‌شان، نماینده و وکیل انتخاب کنند. بنابراین، مشروعیتِ اعمال قدرت در دولت، از تنفیذ و توکیل آحاد شهروندان نشأت می‌گیرد ...
پرسش اصلی رمان صرفاً این نیست که آیا آرمان‌ها شکست خورده‌اند یا نه.پرسش عمیق‌تر این است: انسان پس از شکست آرمان‌ها چگونه می‌تواند همچنان معنا و هویت خود را حفظ کند؟... پاسخی که ابراهیم برمی‌گزیند، نه پیروزی است و نه تسلیم. او راهی دیگر را انتخاب می‌کند: پذیرفتن شکست تاریخی، بدون آنکه به خیانت، گریز از واقعیت یا انکار زندگی پناه ببرد ...
گویی انسان‌ها ترمزِ خود را از دست داده‌اند و آن کُدِ اخلاقی که نگهبان عقل سلیم بود، فروریخته است. در دنیای امروز، همه می‌خواهند فاشیست باشند؛ یعنی می‌خواهند نفرت، محورِ زندگی‌شان باشد... ما با گوشت و پوست خود احساس کردیم «دیگری» بودن چه معنایی دارد... نوشتن پاسخی است به بی‌عدالتی‌هایی که ما را احاطه کرده‌اند، و در عین حال، ستایشی است از زیبایی زندگی و شادی‌هایش ...
انسان‌ها با ترس، طمع، امید، حسرت و مقایسه زندگی می‌کنند و همین احساسات، حتی در آگاه‌ترین افراد، تصمیم‌های مالی را شکل می‌دهد. از این منظر، «روان‌شناسی پول» بیش از آنکه درباره پول باشد، کتابی درباره انسان معاصر و رابطه پرتنش او با مفهوم ثروت و دارایی است... اوزل به‌جای ارائه نسخه‌های مستقیم یا توصیه‌های دستوری، تجربه زندگی سرمایه‌گذاران، کارآفرینان، میلیاردرها و حتی افراد عادی را روایت می‌کند و از دل این داستان‌ها روایت خود را برمی‌سازد و بحث را به پیش می‌راند ...