کتاب «فضا به مثابه پشتیبان (نگاهی به رویکردهای پدیدارشناسانه در هنر مدرن)» نوشته فوآد فراهانی توسط نشر چشمه منتشر و راهی بازار نشر شد.

به گزارش مهر، فراهانی همان‌طور که خود می‌گوید تلاش کرده در صفحات این کتاب، با استفاده از حرکت‌های رفت و برگشتی بین افراد، جریان‌ها، رویدادها و زمان‌های مختلف، ارتباط برخی تحولات هنری را که از قرن بیستم تا امروز متولد شده‌اند، برای مخاطب خود مشخص کند. او می‌نویسد: پیوندها و اشتراکات این جریانات و برنامه‌های زیبایی‌شناسانه با در نظر داشتن آن لحظه در پرتوِ پدیدارشناسی هوسرل در ارتباط با تحویل پدیدارشناسانه، زنجیره‌ای ادامه‌دار را به نحوی شگفت‌آور در برابر چشمانم آشکار ساخت؛ و حال به یاری این شگفتی است که می‌خواهم روایتی از تجربه این حرکت و این پیوستار داشته باشم.

متن کتاب با بیانی از احساس کازیمیر مالِویچ آغاز شده و با گذر از اتوپیای کانستراکتیویسم، در جستجوی تفهیم تجربه ساختن پدیده خالص با مفهوم نور و فضا است؛ باور جنبشی که در دهه ۱۹۶۰ توسط جمعی از هنرمندان کالیفرنیای جنوبی پایه‌گذاری شد. هنر این گروه نه کمیت‌گرا که کیفی توصیف می‌شود و این کیفیت باید احساس و ادراک شود. نویسنده در فصل اول کتاب پیش رو، کانستراکتیویسم را در هنر تشریح؛ و بینش بنیادکاوانه آن را با رویکرد پدیدارشناسانه بررسی کرده است.

عناوین بخش‌های مختلف این کتاب به‌ترتیب عبارت است از: اولِ سخن، جست‌وجوی ابزار جدید بیان، فصل اول (اتوپیای کانستراکتیویسم…)، بعد از جنگ جهانی دوم، فصل دوم (هنر نور و فضا…)، آخرِ سخن.

در فصل دوم کتاب، برخی از هنرمندان معاصر معرفی می‌شوند که در ایران کم‌تر شناخته‌شده هستند. این کار با تعریف پدیدارشناسی به عنوان ابرازی برای رفتن به سراغ سرآغازهای هر شناختی، انجام شده است. هنرمندانی که در فصل دوم کتاب معرفی می‌شوند، با فعالیت در طیف وسیعی از رسانه‌ها، شکل‌های بیانی متعددی را تجربه کرده و موفق شده‌اند ماهیت هنر را به چالش بکشند.

در قسمتی از این کتاب می‌خوانیم:

کنت پانزا در ۱۹۷۲ تورل را ملاقات کرد، سپس شش کار از او در فاصله سال‌های ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۳، قبل از نخستین نمایش عمومی آن‌ها خریداری کرد. خرید پانزا تا حد زیادی بر پایه این تصمیم بود: کارهای اتاق _ محیطی که تابه‌حال نمایش داده نشده است و آن‌ها فقط به شکل پیش‌طرح می‌توانستند مورد بررسی قرار گیرند.

کارهای تورل در مجموعه پانزا به نظر می‌رسند واژگان‌شان را تا اندازه‌ای از منابع ایتالیایی گرفته‌اند، همچون آرک به سبک رومن که در معماری ایتالیا بسیار به کار رفته است. روزنه هلالی شکل در سقف در وهله اول بیش‌تر همچون تقویت‌کننده‌ای معمارانه عمل می‌کند تا یک کار نوری مستقل. نیمی از راهروِ طبقه دوم را در محل اصطبلِ تغییرشکل‌یافته پیشین، جایی که کارهای «نور و فضا» ی مجموعه پانزا در آن نصب شده بودند می‌پیمودید.

هنگامی که به سمت پایین تالار ورودی بلند و باریک (نقاشی‌شده با رنگ سفید خالص، در سطحی بی‌عیب و نقص) حرکت می‌کردید، چشم غبار ملایم هوایی را مشاهده می‌کرد که در نزدیکی‌تان ضخیم‌تر و انبوه‌تر می‌نمود و در انتهای راهرو _ آن دورتر_ درخشان و غرق در نور، به هلالی تمام‌عیار منتهی می‌شد. همچنان که به سوی هلال پیش می‌رفتید، به‌آرامی گشوده می‌شد و آسمانی پر از ابر در فرمی تخم‌مرغی آشکار می‌گردید. این حداقل چیزی بود که آن‌جا مشاهده می‌کردید؛ تأثیر آن کار چنان قدرتمند بود که به نوعی نوری روحانی را در ذهن متبادر می‌ساخت.

این کتاب با ۳۱۱ صفحه مصور، شمارگان ۳۵۰ نسخه و قیمت ۵۰ هزار تومان منتشر شده است.

مسیح در آن دم که به بالای صلیب می­‌رود تا جان بسپارد، در یک لحظه دستخوش آخرین وسوسه می­‌شود، و آن اینکه به واقع دچار مصایب نشده و زجر و آزار ندیده است، و به جای اینکه راه دشوار ریاضت را طی کرده و مسیح شده باشد؛ زن گرفته، بچه‌­دار شده و در کنار مرثا و مریم [خواهران الیعاذر، همان کسی که به انفاس عیسی دوباره زنده شد] مثل یک انسان ساده و خوشبخت، زندگی را سر می‌کند... این پرنده‌ی شکاریِ همواره گرسنه، به آن هجوم می‌­آورد و نابودش می‌­سازد. ...
ادبیات دفاع مقدس از جنگ تابلویی زیبا برایم رقم زده بود؛ تابلویی سرشار از معنویت، انسانیت، صفا و برادری... به‌تدریج جنگ برایم به یکی از وحشتناک‌ترین رویدادها بدل شد و دریافتم نترسیدنم از جنگ محصول گرفتاری در عاطفه‌ها بوده... ادبیات دفاع مقدس شجاعت و نبردِ ستودنی رزمنده‌های عزیزِ ایرانی در خلیج‌فارس با آمریکایی‌ها در سال‌های پایانی جنگ را روایت می‌کرد اما چندان از صدها میلیون دلار خسارت عملیات‌های تلافی‌جویانه‌ی آمریکایی‌ها در نابودی سکوهای نفتی ایران سخن نمی‌گفت. ...
یک جوان مطبوعاتی تلفن زد و پرسید: کلنل مجوز گرفت؟! من به او گفتم: نه؟! و هیچ توضیح دیگری نداشتم بدهم... با تیتر درشت نوشته شده «کلنل از سدّ سانسور گذشت!» و غروب همان روز- یا فردا! - ناشر به من تلفن زد که آقا یک کتاب توزیع شده با عنوان «زوال کلنل» و من شکایت کرده‌ام و چه و چه و چه… اما فلانی که می‌شناسید (یعنی سرویراستار ناشر کتاب) به من دستور داد تیتر را بزنم و کاری نداشته باشم. ...
گزارش اندوه به هیچ‌وجه اثری تفننی و سرگرم‌کننده نیست، بلکه اثری جامعه‌شناختی و روان‌شناختی از سه دهه سیاست‌زده جامعه ایرانی پس از انقلاب است که به رویدادهای توفنده سال ۸۸ ختم می‌شود... همه ما در آنچه به دست آوردیم و یا از دست دادیم سهیم هستیم... قدرت‌نمایی حزب‌اللهی‌ها در برابر پانک‌ها، بریک‌دنس‌ها، تشییع روز به روز شهدا، اعدام‌ها و شکستن سنگ قبرهای مجاهدین(منافقین)... ...
شعر بیدل را به‌خاطر تعلقش به مکتب هندی نیست که دوست دارم، بلکه به‌خاطر وجوهی در شعر اوست که او را از خیلی از هندی‌سرایان متمایز می‌کند... مشترکات میان دو ملت، مشترکاتی اصیل و واقعی است. براساس مصلحت‌های سیاسی نیست که تابع اوضاع زمانه باشد... چیزی که ما به آن سخت نیازمندیم، آگاهی‌بخشی و درس گرفتن از تاریخ است، چون تاریخ فقط برای مردمی تکرار نخواهد شد که از آن درس می‌گیرند. ...