برای نخستین بار در جهان اسلام، نکوداشت یکصدمین سال تولد استاد جواد علی در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، پروفسور عبدالجبار ناجی در نشستی که با حضور دکتر نصیر عبدالحسین، دکتر صائب عبدالحمید و جمعی از محققان حوزوی تاریخ به همت گروه فرهنگ و تمدن اسلامی و به منظور نکوداشت دکتر جواد علی، در محل پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت برگزار شده بود، این نشست را در جهان اسلام بی سابقه دانست.

عبدالجبار ناجی در ادامه تصریح کرد: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی اولین مرکزی است که برای استاد جواد علی نکوداشت یکصدمین سال تولد ایشان را برگزار می کند و ما در عراق هنوز موفق به این کار نشده ایم و در واقع این پژوهشگاه نخستین برنامه را در این زمینه در جهان اسلام برقرار کرده است.

وی که از شاگردان این استاد عراقی به حساب می آید، افزود: با اینکه دکتر جواد علی مورخی بسیار مشهور است اما همچنان زوایای شخصیتی و علمی ایشان برای ما ناشناخته است. وی معمولاً تنهایی را ترجیح می‌داد و کمتر در جمع حاضر می‌شد. در سمینارها کمتر گفتگو می کرد یا به بحث و جدل می‌پرداخت. تنها زمانی که مقاله خود را ارائه می‌کرد قوت علمی خود را به معرض دید حاضران می‌نهاد.

این دانشمند جهان اسلام تصریح کرد: کتابچه‌ای پیرامون آراء مستشرقان درباره پیامبر از دکتر جواد علی در اختیار است که واقعاً فوق‌العاده است و به رغم حجم اندکش بسیار ارزشمند است. آثار دکتر جواد علی به این تالیفات محدود نمی‌شود و نقش برجسته او در روش ‌شناسی مطالعات تاریخ اسلام، به کتاب «موارد تاریخ الطبری» باز می‌گردد.

دکتر نصیر عبدالحسین نیز در این نشست علمی خاطر نشان کرد: گر چه دکتر جواد علی با کتاب المفصل شناخته شده است، اما به تحقیق در زمینه‌های شیعی علاقمند بود. موضوع پایان نامه دکترای او مهدی و نواب اربعه بود که در سال 1935 از آن دفاع کرد. دکتر اشتروتمان که در زمینه تشیع کار می‌کرد و مقالات دائره‌المعارف اسلام را در زمینه تشیع می‌نگاشت، این رساله را راهنمایی کرده است.

وی ادامه داد: او بسیاری از دیدگاههای ضد شیعی مستشرقان را که ناشی از استنادات آنها به منابع سنی است نقد کرده است و در مقدمه خود بیان کرده که این پایان نامه را با تکیه بر منابع شیعی می‌نویسد. جالب آنکه وی در انجام این امر دشوار، با علمای بزرگ نجف و کاظمین از جمله مرحوم کاشف الغطا و نیز هبه‌الدین شهرستانی مکاتبه داشت. به نظر می‌رسد به دلیل وضعیت نا‌آرام سیاسی عراق موجب شده بود وی را به تقیه وا دارد اما انتخاب این موضوع برای پایان نامه می‌تواند به ما کمک کند تا در صدد پاسخ به این پرسش بر‌آییم که جواد علی چگونه به تاریخ می‌نگریست و چگونه تاریخ می‌نوشت.