اختصاصی کتابنیوز
به مناسبت انتشار جلد اول فرهنگ آثار ایرانی – اسلامی که به معرفی آثار مکتوب ایران و جهان اسلام یا در واقع به فرهنگ مکتوب زبانهای فارسی و عربی اختصاص دارد، عصر روز سه شنبه 27 تیرماه، نشستی در سالن کنفرانس شهر کتاب برگزار شد.
متاسفانه تاکنون از این جلسه هیچگونه گزارش یا خبر تفصیلی در خبرگزاریهای داخلی منتشر نشده است. خبرنگار کتابنیوز، تنها خبرنگار داخلی بود که در کنار خبرنگاران بیبیسی و رادیو زمانه! در این نشست حضور داشت. بیتوجهی رسانهای به این اثر "مرجع" در کنار هیاهوهای روزانه برای برخی آثار کمارزش قابل تامل است.
جالب اینجاست که "مهدی فیروزان" مدیر عامل شهر کتاب نیز که در زمان شروع پروژه ترجمه و تألیف فرهنگ آثار، مدیر عامل انتشارات سروش بوده است در سخنان کوتاهی در ابتدای این نشست، فرهنگ آثار را مرجع مطالعاتی ارزشمندی دانست که لازم است جدا از مبحث اقتصادی برای ناشر فرهنگ آثار، مطبوعات از آن "غفلت" نکنند. وی از رسانهها خواست که در معرفی این کتاب ارزشمند بکوشند.
جلد نخست فرهنگ آثار ایرانی – اسلامی که از حرف الف تا پ را در بر دارد، به معرفی 747 کتاب پرداخته است. "رضا سیدحسینی" که قبل از این فرهنگ شش جلدی فرهنگ آثار زیر نظر او منتشر شده، در سخنانی از شکل گیری پروژه ترجمه فرهنگ آثار سخن گفت و یادآور شد که حدود هشت سالی طول کشیده تا حدود چهل مترجم و چند ویراستار گرد هم بیایند و کار سامان بگیرد.
وی یادآوری کرد که به هنگام ترجمه فرهنگ آثار متوجه شدند که از بین 15 هزار مطلب، فقط 200 مطلب مربوط به ایران و اسلام وجود دارد. "احمد سمیعیگیلانی" نیز در همین ارتباط این امر را به کم اعتنایی یا حتی بیاعتنایی نویسندگان اروپایی نسبت به آثار ایرانی و اسلامی تعبیر کرد. به همین جهت همه به این نتیجه رسیدند که بهتر است، مطالب مربوط به فرهنگ ایرانی – اسلامی به صورت تألیفی و جداگانه انتشار یابد.
احمد سمیعی گیلانی از دیگر دست اندرکاران این فرهنگ نیز در این نشست دربارهی محتوای کتاب یاد آور شد: «این فرهنگ همه کتب قدیمی و کلاسیک رشتههای علوم و معارف انسانی را در بر دارد. با وجود این کتابهای مهمی هست که در این فرهنگ معرفی نشدهاند. مثلا هم اکنون پژوهشگاه علوم انسانی دست اندرکار انتشار فرهنگ خاورشناسان است که تا کنون دو جلد از آن منتشر شده و این فرهنگ نشان میدهد که خاورشناسان چه اندازه در زمینه فرهنگ ایرانی و اسلامی کار کردهاند، ولی ما متاسفانه امکان آن را نداشتیم که آنها را در فرهنگ آثار ایرانی بیاوریم.»
آخرین سخنران درباره فرهنگ آثار "علی آلداوود" بود که خود یکی دیگر از دست اندرکاران انتشار فرهنگ آثار است. وی در سخنانش گفت: «ما دائرة المعارف نیستیم و تشکیلات آن را هم نداریم بلکه کارمان را فقط با سماجت دنبال کردهایم.»
او توضیح داد که مداخل اولیه فرهنگ آثار را پرویز اذکایی به سفارش انتشارات سروش انتخاب کرد که به دو سه هزار عنوان میرسید اما این فهرست از حیث مطالعات ایرانی در دوران جدید ناقص بود یا قابل ملاحظه نبود.
آلداوود افزود: «بنابراین از خود نویسندگانی که مورد قبول ما بودند دعوت کردیم که مداخل بیشتر را به ما معرفی کنند. مداخلی که اینان معرفی کردند به کتاب افزوده شد.»
او یادآور شد: «در ایران تعداد مولفانی که دائرةالمعارف نویس باشند، خیلی اندک است. به این خاطر انتقاداتی ممکن است به کتاب فرهنگ آثار وارد باشد که علت آن فقر علمی ایران است. ما افراد نام آور زیاد داریم ولی دائرةالمعارف نویسی ویژگیهایی دارد که همه از عهده آن بر نمیآیند. نویسنده دائرةالمعارف باید به موضوع کاملا مسلط باشد، آخرین اطلاعات را در زمینه کار خود داشته باشد و مهمتر از همه موجز نویس باشد.»
آلداوود ضمن اشاره به اینکه هنوز در زبان عربی چنین اثری پدید نیامده، یادآور شد که در جلد اول فرهنگ آثار 90 نویسنده مطلب نوشتهاند.
علی آل داوود گفت: «ما سعی کردیم به تمام رشتههایی که در دنیای اسلام رایج بوده از منطق تا ریاضیات بپردازیم.»
وی در پایان سخنان خود به طنز از کتاب "خود مشت مالی" باستانی پاریزی یاد کرد و گفت: «حالا من یک خود مشت مالی بکنم؛ چون این کار 14 سال طول کشیده و با مسائل زیادی مواجه بودهایم، یکدستی لازم در همه جای کتاب به چشم نمیخورد. گاهی هم ممکن است یک کتاب مهم از چشم ما افتاده باشد و به غیر از اینها ایرادات دیگری هم به کتاب وارد باشد. در ضمن جلد دوم کتاب هم آماده است و چون تمام تفسیرها و تمام تاریخها با حرف "ت" شروع میشود، این جلد خیلی مفصل شده و فقط حرف "ت" را در بر دارد.»
