اختصاصی کتابنیوز/ محمد حسنلو
گوشه خیابان سنگ فرششده داوینگ، جایی که دفتر نخستوزیری انگلیس قرار دارد، عکاسهای حرفهای و نیمهحرفهای، دو نخستوزیر انگلیس و فرانسه را در فریمهای دوربینهای عکاسی خود ثبت میکنند؛ "نیکولاس سارکوزی" مثل یک رییسجمهور ـ پیش از انتخابات فرانسه ـ به گونهای تونی بلر را در آغوش گرفته که گویی سالهای زیادی در کنار او در کلاسهای ادبیات و ریاضی روی یک نیمکت نشستهاند.
سارکو در این زمان در سفر خود به دور اروپا به سر میبرد و ظاهراً قصد دارد مردم فرانسه را متقاعد کند او تنها کسی است که رابطهی خوبی با دیگر کشورها و نخستوزیرهایش دارد و تنها کسی است که مورد اعتماد مردم مهد دموکراسی اروپا! محسوب میشود. او میخواهد ثابت کند مردی جهانی است و در این راه از هیچ کاری مضایقه نخواهد کرد.
اما خبرنگاران بعد از چند لحظه گفتگوی مطبوعاتی مقامات دو کشور، زنی خوشپوش را در کنار سارکو میبینند؛ زنی که همه او را در جایگاه بهترین نمایشنامهنویس فرانسه میشناسند. شاید در ابتدا همانند ژاک شیراک که به هنر آفریقا ــ احتمالا به خاطر حضور در مستعمرهی الجزایر ــ علاقه داشت و ژنرال دوگل که موسیقی کلاسیک را خیلی میپسندید، به علاقهی شدید سارکو به ادبیات و نمایش پیببرند؛ ولی وقتی چند هفته بعد "یاسمینا رضا" نمایشنامهنویس ایرانیتبار تبعهی فرانسه؛ از نخستوزیر برای کسب پست ریاستجمهوری حمایت کرد و از انتشار کتابی جنجالی درباره زندگی خصوصی نیکولاس سارکوزی خبر داد، ماجرا کمی آشکار شد.
اشتیاق 15 سالهی سارکوزی برای ریاست جمهوری، سوژهی جالبی برای منتقدان وی بود تا آنجا که در هفتههای قبل از برگزاری انتخابات، وی را تشنه قدرت خطاب کرده و با لقب "سزار کوچک" صدا می کردند.
یاسمینا رضا (Yasamina Reza) یکی از مشهورترین نمایشنامهنویسان دهه 90، در تاریخی بین سالهای 1955 تا 1965 به دنیا آمدهاست! نبود تاریخ دقیق تولد به این خاطر است که او دوست ندارد از زندگی خصوصی خود چیزی بگوید. گرچه تاریخ 1965 محتملتر است و با این حساب او اکنون دهه چهارم زندگیاش را میگذراند. پدرش یک دورگهی ایرانی ـ روس و نوازنده غیرحرفهای پیانو بودهاست. مادرش هم اهل مجارستان و نوازندهی ویولون بوده است.
یاسمینا رضا در 8 سالگی، نخستین شعر خود را نوشت و در 19 سالگی در رشته جامعهشناسی و مطالعات نمایشی از دانشگاه نانتر فرانسه لیسانس گرفت. در سال 1987 نخستین نمایشنامه خود را با عنوان «گفتوگوهای پس از یک خاکسپاری» در پاریس به روی صحنه برد اما شکست این نمایش باعث شد تا او به سوی نوشتن برود: «از شدت خشم، نخستین نمایشنامهام را نوشتم تا انتقام بگیرم.» پس از نوشتن چند نمایشنامه دیگر بالاخره «هنر» در سال 1994 با دریافت چندین جایزه موفقیتهایی را برای او به ارمغان آورد. "رضا" اکنون در پاریس زندگی میکند و چندین رمان و مجموعه داستان از جمله "هنر"، "سه روایت از زندگی"، "آدام هادربرگ" و "مرد اتفاقی" از جمله مهمترین آثار اوست.
برداشت دوم
سارکوزی که پیش از این چند رمان و کتاب طنز، او را محور اصلی خود قرار داده و به فروش خوبی دست یافتهبودند، حالا برجستهترین نمایشنامهنویس فرانسه را به نوشتن دوران کودکی غم انگیز، داستان مهاجرت خانوادهاش به فرانسه و رابطه صمیمانه با مادرش ترغیب میکند تا یکی از کلیدهای مطمئن خود برای رسیدن به دروازههای الیزه را از دست نداده باشد.
البته نباید فراموش کرد که اول بار یاسمینا پیشنهاد نوشتن کتابی درباره زندگی خصوصی نخستوزیر (رییس جمهور کنونی فرانسه) را به سارکوزی ارائه میکند، اگرچه چند هنرپیشه هالییوودی مشهور فرانسوی مثل "ژان رنو" از نخستوزیر حمایت کردند؛ ولی این درخواست بلافاصله از سوی سارکوزی مورد موافقت قرار میگیرد. گویا سارکو قدرت ادبیات صحنه و نمایش را در میان فرانسویهای احساساتی بیشتر از هر ترفند تبلیغاتی دیگر ارزیابی کرده است.
با موافقت ساکو، "رضا" اجازه مییابد به تمام گزارشهای محرمانه و مطبوعاتی نخستوزیر دسترسی مستقیم داشته باشد؛ به طوری که ماهها سارکوزی را در بیشتر جلسات رسمی و غیر رسمی، مسافرتها و مبارزات انتخاباتی و حتی سر میز غذا همراهی میکند.
"رضا" قبل از انتخابات در گفتگو با مجله "لی پوینت" عمدهترین هدفش را از نوشتن، الگوبرداری از شکسپیر در روایت جریانات سیاسی و معامله آنها روی صحنه عنوان کرده بود. رضا میگوید:«نوشتن یک رمان طولانی مرا راضی نمیکند؛ چرا که تمام احساسات من در به تصویر کشیدن چهرههای سیاسی و مشهور و همچنین جنون دیوانهوار آنها برای کسب قدرت است و سارکوزی در شرایط کنونی بهترین انتخاب است.»
یاسمینا به خوبی نسبت به شایعات و قصههای ضد و نقیضی که در اطرافش به گوش میرسد، هوشیار است. ولی او نه در دار و دستهی تبلیغاتی سارکوزی مواجب میگیرد و نه به تصویر سیاسی آینده فرانسه که شاید به نفع یا ضرر وی باشد، چشم دوخته است؛ بلکه از گفتههایش پیداست که وقتی اثری سیاسی در قالب یک کتاب یا نمایشنامه پیاده شود، باید به عنوان مرجعی قابل احترام به آن نگاه کرد. او به سارکوزی نه به عنوان یک شخص، بلکه در قالب "آناتومی سرنوشت سیاسی کشور" احترام میگذارد و در کتابش با موشکافی و تحلیل زندگی این شخص، سعی میکند روند سیاسی کشور فرانسه، قبل و بعد از سارکو را تشریح کند.
اگرچه هر دو یعنی نویسنده و نخست وزیر اهل پاریس هستند، ولی یاسمینا در مصاحبهای میگوید: «تا قبل از اولین حضورم در دفتر نخست وزیر در ماه ژوئن سال گذشته(2006میلادی) هیچ فرضیهای درباره شخصیت سارکو نداشتم.»
یاسمینا عادت دارد هر روز بنویسد و هر روز نیز عقیدهاش درباره اطرافیان و زندگی تغییر میکند! ولی اصل همیشگی در نوشتههای وی صداقت و حفظ روایت مستندوار وقایع اطراف است. با این وجود، سارکو از لحاظ نویسندهی جوان، دارای اهدافی جاهطلبانه و سیاسی بوده همانگونه که در صحنهی نمایشنامههای شکسپیر از آن یاد شده است.
یاسمینا اعلام کرده در صورت پیروزی یا شکست سارکوزی در انتخابات ریاست جمهوری، کتابش را در پاییز امسال منتشر و روانه بازار میکند؛ چرا که به گفتهی خودش در این کتاب هیچ شخص یا سازمانی تبلیغ نشده است، بلکه بیشترین هدف از نگارش این کتاب به تصویر کشیدن میل و اشتیاق سارکو برای رسیدن به قدرت است.
یاسمینا پیچیدگی خاصی در تفکر مردم فرانسه احساس میکند به طوری که در بعضی اوقات خود را بالاتر از همه تصور میکنند و در بعضی مواقع خود را در مقابل دیگر ملتها حقیر مییابند و این احساس از نظر یاسمینا غیرقابل مشاهده است. او به هیچ وجه قصد ندارد کتاب سیاسی یا هر چیزی شبیه آن بنویسد ولی از آنجا که مهمترین شعار سارکوزی بر "ساماندهی مهاجران" تمرکز یافته، قصد دارد این احساس فراز و نشیب بین مردم که بیشتر آنها را مهاجران تشکیل دادهاند و در مقابل فرهنگ فرانسوی پذیرا بودهاند تا مقاوم، به تصویر بکشد.
به گزارش کتابنیوز به نقل از گاردین، از نظر نمایشنامهنویس فرانسوی که سعی میکند در نوشتن کلمات، از ترادژیهای کشنده و غم انگیز شکسپیر دوری کند، "قدرت سیاسی" نوعی مبارزه علیه زمان محسوب میشود و کسی که زندگی خود را وقف این قدرت میکند یا خیلی جاهطلب است یا برای تعالی مردمان دیگر تلاش میکند. این افراد کسانی هستند که سریعتر از زمان حرکت میکنند و در حقیقت دوست ندارند گذشت زمان باعث افسردگی آنها شود.
یاسمینا گذشته از نکات مثبت و منفی شخصیتهای سیاسی در سراسر جهان، سارکوزی را فردی متفاوت در دنیای سیاست معرفی میکند. او مینویسد: «سارکو بر خلاف مقامات دیگری که آشنایی نزدیکی با من دارند، جلوی دوربین و پشت آن به یک شکل رفتار میکند و در حقیقت از شخصیت عمومی و خصوصی واحدی بهره میبرد و حال باید دید این نوع شخصیت چه اندازه میتواند مردم فرانسه را در یافتن هویت حقیقی خود و اینکه مهاجر هستند یا فرانسوی کمک کند.»
یاسمینا رضا در مصاحبه با مطبوعات فرانسه میگوید: «من در حال انجام دادن کاری هستم که هیچ کس تا قبل از این انجام نداده است. این کار هیچ ارتباط و تناسبی با کتابهایی که درباره چرچیل، دوگل و یا کندی چاپ شده، ندارد. هزاران کتاب درباره شخصیت های مشهور جهان وجود دارد که بیوگرافینویسها، مقالهنویسها و روزنامهنگاران، با توجه به سلیقهها و سیاستهای احزاب مخالف و موافق، آنها را نوشتهاند؛ ولی در کتاب سارکو هیچ وابستگی به احزاب سیاسی وجود ندارد و تنها سعی شده زندگی خصوصی فردی در دنیای عمومی سیاست، منتشر شود. چرا که فرانسه با پیروزی یا شکست سارکوزی به این کتاب نیاز خواهد داشت. »
باید صبر کرد و دید این ادعا چقدر با واقعیت تطابق دارد.
گاردین
