دنیای متهور نو(دنیای شگفت انگیز نو)[Brave New World]. رمانی از آلدوس هاکسلی(1)(1894-1963)،نویسنده­ی انگلیسی، که در 1932 منتشر شد و بی شک مشهورترین رمان اوست. موضوع آن رؤیایی فوتوریستی و بدبینانه است که دنیایی متحد را تحت حکومت گروه متنفذین در 2500 مجسم می­سازد. خداوند به حضرت فورد تبدیل شده و مورد پرستش مردم است، زیرا دنیا ناگزیر به سوی افزودگی تولید، افزودگی جمعیت و افزودگی مصرف می­رود. تکنیک حکم­فرماست تا ضامن اجرای شعار دولت، «جامعه، هویت، ثبات» باشد، و همه­ی منابع علمی در کارند. علم ژنتیک چنان پیشرفته است که می­توان تولید شهروندان را در لوله­های آزمایشگاهی تضمین کرد و، به این ترتیب، هر طبقه­ی اجتماعی از پیش دارای شرایط لازم خواهد بود، تفاوت در ترکیب اکسیژن، انواع آلفا، بتا و گاما و غیر آن را به وجود می­آورد، حتی نیمه عقب افتاده­ها و عقب افتاده­هایی خلق می­کند که به نفرت انگیزیترین کارها گمارده می­شوند. چون روش بوکانوفسکی (2) به دست آوردن شصت کودک توأمان را از یک نطفه امکان پذیر می­سازد، بردگان به نوعی آدم آهنی تبدیل شده­اند که از بردگی خود بی خبرند. شرطی کردن افراد در نخستین سال زندگی موجب انزجار از زیبایی و آزادگی می­شود و از راه هیپنوتیزم کودکان، خوشبختی مربوط به هر مقامی را در سلسله مراتب شغلها به هر کس می­آموزند و همه در خوشبختی غوطه می­خورند. اگر در رضایتمندی افراد کاستی به وجود آید، «سوما» در دسترس همه است. برای سرگرم کردن افراد، مسافرتها و مراسم آیینی و شهوانی میان افراد سترون شده­ای که در صورت لزوم با قرصهایی تحریکشان می­کنند برگزار می­شود. به عوض مرگ، پیری به سرعت پیشرفت می­کند و، در پی مرگ بی درد نوبت سوزاندن جسد می­رسد. اما در حالی که مصطفی مونیه(3)، رئیس مستبد، بر خوشبختی همگان نظارت دارد، منطق بی نقص این زندگی نا معقول بر هم می­خورد؛ زیرا کمی از الکل مخصوص گاماها را به اشتباه در لوله­ی آزمایشگاهی یک آلفا به اضافه ریخته­اند. در پی این اتفاق، برنارد مارکس(4)، مهندس هیپنوتیزم کودکان، به شکلی عجیب غیرطبیعی می­شود: او که از وجود افراد پایین­تر از خود ناراحت است و تمایلات عاشقانه و شرم غریبی احساس می­کند، با سؤالهایی رو به رو می­شود که نه سوما قادر به حل آنهاست نه لنینا(5)ی زیبا. او را به جزیره­ای دوردست تبعید می­کنند که اردوگاه «بدویان» است. برنارد از آنجا «یک وحشی خوب» به همراه می­آورد که زمانی کوتاه جماعت متمدن را سرگرم می­کند و پایانی نومیدانه و فاجعه بار در انتظار اوست. جان وحشی همان انسان قرن ماست که شکسپیر را خوانده و دارای احساساتی غیر شرطی است و رنج را می­شناسد و، در برابر خوشبختی تحمیل شده، عرفان و مرگ را برمی­انگیزند. در این صورت، آیا همه­ی شخصیت­های هاکسلی با دنیای بی نقصی که بر اساس بی مایگی همسان شده بنا نهاده­اند در تقابل اند و هیچ روزنه­ای برای مدینه­ی فاضله­ی فورد نیست؟ ظاهراً خیر. مارکس که می­خواهد دوست بدارد و هلمهوتس(6)، مهندس مکانیک پر احساس که می­خواهد نویسنده شود، تبعید شده­اند. جان خودکشی می­کند. نویسنده­ی این کتاب، بیست سال پیش از بمب هسته­ای، به سبکی که یادآور ولتر و آناتول فرانس است، ازانتقادهایی که جان بوینتون پریستلی(7) در سفر انگلیس به انگلستان امریکایی شده می­کرد فراتر می­رود. فراسوی 1984 نوشته­ی اورول(8) خواننده را به دنیایی می­برد که حقیقت از پیش احساس شده­ی آن هنوز هم انسان را به لرزه می­اندازد. امروزه تحول ایالات متحد و تنظیم تکنیکهایی که در دنیای قشنگ نو توصیف شده است، این اثر را واقعی­تر جلوه می­دهد. اما به سال 1932، این مدینه­ی فاضله­ی علمی تخیلی بیشتر ابداع درخشانی رنگ گرفته از هرزه نگاری به شمار آمد تا مجموعه­ای از شعور و فرهنگ که شکلهای آینده را پیش بینی می­کند. اما این کتاب، با وجود نقد درخشانی که از آن به عمل آمد، حس تمام نشدگی و بی تعادلی را بر جای می­گذارد. هرج و مرجی که در این اثر توصیه می­شود انقلابی نیست، زیرا بیشتر طرفدار اصلاح افراد است تا اصلاح ساختارهای و نهادها. راه حلها در عرفانی نومید کننده گم می­شود. هاکسلی، به سال 1946، در مقدمه­ای بر دنیای قشنگ نو، که در آن زمان یک میلیون نسخه­اش به فروش رفته بود، تنها پادزهری که برای «جهان برتر» پیشنهاد می­کند «به چنگ آوردن آزادی با عدم خشونتی پایدار» است و « عدم تمرکز علم تجربی و کاربرد آن؛ و آن هم نه به منزله­ی پایانی که در راه رسیدن بدان انسانها تبدیل به وسیله شوند، بلکه به منزله­ی وسیله­ای برای تولید نژادی از افراد آزاد.»

مهشید نونهالی. فرهنگ آثار. سروش

1.Aldous Huxley

2. Bokanovsky

3. Menier

4. Bernard Marx

5. Lenina

6. Helmholtz

7.John Boynton Priestley

8. Orwell