دفتر ادبیات داستانی یکی از زیرمجموعه های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. یعنی در مجموعه وزارت ارشاد به عنوان متولی امر فرهنگ و هنر نهادی مستقل برای کمک به پیشرفت امر داستان نویسی وجود دارد ، اما عملا این دفتر مدتهاست در محاق تعطیلی فرو رفته است و نه تنها فعالیت مثبت و ملموسی از آن دیده نمی شود.
این در حالی است که حضور یک داستان نویس در مجموعه وزارت و به عنوان معاون وزیر این امید را در دل اهل ادبیات زنده کرده بود که دولت نهم بن بستهای پیش روی ادبیات داستانی را خواهد شکست.
احمد دهقان نویسنده ای است که در این خصوص می گوید: من اخیرا در خصوص راه اندازی دوباره این مرکز تحت عنوان جدیدی نظیر بنیاد ادبیات داستانی چیزهایی شنیده ام ، ولی مشکل ما نام نیست.
وی با اشاره به تجربه شکل گیری بنیاد سینمایی فارابی به عنوان نهادی ظاهرا غیردولتی ، اما زیر چتر دولت در ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی معتقد است: در اوایل انقلاب که ما وارث سینمای قبل از انقلاب بودیم تشکیل این بنیاد باعث ارتقای سینمای ایران شد و ما امروز در این عرصه جدایی ها و دره های عمیق بین هنرمندان سینما نداریم و آنها به خوبی از حقوق صنفی خود دفاع می کنند.
دهقان با تاکید بر این که در عرصه داستان نویسی محتاج چنین تجربه ای هستیم ، می افزاید: اگرچه امید به تشکیل بنیاد، خانه یا دفتری که بتواند نویسندگان کشور رادر استیفای حقوق صنفی شان یاری کند و به ادبیات کشور منزلت جهانی ببخشد کم است ، ولی با نگاهی ملی و صنفی می توان به این آرزو دست یافت.
خالق «من قاتل پسرتان هستم» با انتقاد از عملکرد مجموعه های گذشته ای که در دفتر ادبیات داستانی فعالیت می کرده اند، می گوید: به رغم شعارهای خوبی که داده می شد این دفتر از مسیر خود خارج شد و هم و غم دفتر مطالعات ادبیات داستانی به ترجمه ادبیات کشورهای دیگر محدود شد و به این ترتیب این مجموعه از زیر بار کارهای شاقی که برعهده اش بود شانه خالی کرد و بتدریج لاغر شد و از بین رفت.
ترجمه یک سویه وظیفه این دفتر نیست
دهقان ترجمه یک سویه را وظیفه نهادی دولتی که برای گسترش ادبیات کشور به وجود آمده نمی داند و می گوید: وقتی ناشران خود این کار را انجام می دهند این دفتر باید به فکر ایفای نقش خود به عنوان یک مجموعه حمایت کننده از ادبیات کشور باشد.
وی در این خصوص می افزاید: گروههای صنفی در همه جای جهان سعی می کنند ادبیات کشور خود را به جهان ارائه و معرفی کنند و روابط لازم را برای ترجمه آثار ادبی کشورهایشان در خارج از مرزها فراهم کنند مثل کاری که سه چهار دهه پیش در ترکیه برای معرفی یاشار کمال به جهانیان صورت گرفت ، ولی در اینجا حتی یک مجموعه دولتی هم مثل دفتر ادبیات داستانی در مقطعی که یکی از بزرگان فعال در عرصه ترجمه در راس کار بودند تمام توان خود را برای ترجمه از زبانهای دیگر به فارسی خرج کرد.
وی علاوه بر تنظیم روابط ادبی با جهان ، تنظیم روابط حرفه ای نویسندگان و ناشران و نویسندگان با هم را ازجمله وظایف اولیه نهادهای صنفی و اغلب غیردولتی فعال در همه جای جهان می داند و می گوید: در کشور ما که پاگرفتن نهادهای صنفی در حال حاضر امر محالی است باید نهادها و سازماهای نیمه مستقل و تحت حمایت دولت این وظیفه را عهده دار شوند که دفتر ادبیات داستانی می تواند در صورت احیا این وظیفه را برعهده گیرد.
ضوابط اجرایی دفتر بازنگری شود
کامران پارسی نژاد، نویسنده و روزنامه نگار نیز در گفتگو با خبرنگار جام جم بر این نکته تاکید می کند که: چون در مجموعه وزارتخانه جز این دفتر مرکز تخصصی برای ادبیات داستانی وجود ندارد راه اندازی مجدد آن امری بسیار ضروری است.
وی در عین حال تصریح می کند: در راه اندازی مجدد دفتر باید ابتدا ضوابط اجرایی آن مرکز مجددا مورد بررسی و بازنگری قرار گیرد، چراکه دفتر در گذشته قدرت اجرایی بالایی نداشت و دست دست اندرکارانش خالی بود و در این حالت نمی توان به حرکتهای اصولی و همه جانبه در عرصه مهجور داستان نویسی کشور امیدی داشت.
به اعتقاد پارسی نژاد نویسندگان و شاعران عادت به ابراز گلایه های ریز و درشت از بی اعتنایی ها به حقوقشان را ندارند، اما هنرمندان رشته های دیگر در صورتی که احساس کنند کوچکترین حقشان زیر سوال رفته همه چیز را به رسانه ها می کشند و به همین دلیل مشکلات اهل ادبیات مکتوم می ماند، اما نهادهای دولتی می توانند با قدرتی که دارند جریانهای ادبی قدرتمند به وجود آورند و در جهت حمایت از هنرمندان گام بردارند.
داستان نویس ، محلی از اعراب ندارد
عباس جعفری مقدم دیگر نویسنده ای است که دیدگاهش را درخصوص عدم فعالیت عملی دفتر ادبیات داستانی می پرسیم. او تعطیلی این دفتر را نتیجه بی اهمیتی به داستان در دیدگاه بسیاری از مسوولان می داند و می گوید: برای کسانی نیز که دستی در اجرا دارند داستان نویسی تنها یک سکوی پرش است.
این هنرمند متعهد با اشاره به این صحبت که گروهی می گویند داستان بخصوص داستان ارزشی متولی دولتی نیاز ندارد می گوید: برخی از مسوولان قبلی بد عمل کرده اند و در نتیجه عملکرد آنها کار خوب تولید نشده و حالا عده ای می گویند که 20 سال کار دولتی این نتیجه را داده است درحالی که این وضعیت نتیجه عملکرد نادرست گروهی از مسوولان است.
وی با تاکید بر در نظر گرفتن همزمان تخصص و تعهد در واگذاری مسوولیت ها بخصوص در عرصه های ادبی می افزاید: افراد متعددی که توانایی انجام کارهای بزرگ در عرصه ادبیات انقلاب را دارند و دیدگاه های نظام و دولت عدالت محور در آنان نهادینه شده است وجود دارند به شرطی که دوستانی نظیر آقای دکتر پرویز که از این خانواده اند و آسیبها و اشتباهات افراد و مسیرها را به خوبی می شناسند در این مسیر همت و سرمایه گذاری بیشتری کنند.
وی در پایان اضافه می کند: بسیاری از دوستان که در این سالها با تاکید رهبر معظم انقلاب بر مساله رمان و داستان در پی این بودند که فضا را برای ارائه بهتر کارهای ارزشی بگشایند، ولی شاهد حرکتی نبوده اند و حتی پس از آمدن دولت اصولگرا هم شاهد کم تحرکی در این عرصه بوده اند، به این نتیجه رسیده اند که در گوشه ای برای خود بنویسند و برای معیشتشان درکارهای اجرایی غیرمرتبط فعالیت کنند که دلسردی این افراد خسارتی برای ادبیات انقلاب اسلامی است.
