محمدتقى مصباح یزدى، یازدهمِ بهمن ماه هزار و سیصد و سیزده، برابر با هفدهم ربیع الاول هزار و سیصد و پنجاه و سه هجرى قمرى، در شهر یزد به دنیا آمد. زندگى با پدر و مادر در منزل میراثىِ مادریشان با سختى بسیار مى گذشت. محمدتقىِ نوجوان در سال تحصیلى 26ـ1325 دوره ابتدایى را به پایان برد و از همان ابتداى تابستانی که دوره‌ی ابتدایی را تمام کرد وارد حوزه علمیه یزد شد. در یکى از حجره هاى مدرسه شفیعیه ـ واقع در میدان خان ـ ساکن شد و در مدت چهار سال، تمام مقدمات و سطوح متوسطه را تا رسایل و مکاسب، به پایان برد.

از جمله‌ی اساتیدی که که او در این دوره از محضرشان بهره برد از این قرارند: شیخ احمد آخوندى روحانى و مرحوم حاج محمدعلى نحوى که در همان مدرسه شفیعیه حجره داشت. او ادبیات و بخش چشم گیرى از سطوح را نزد مرحوم نحوى آموخت; مرحوم شیخ عبدالحسین عرب و عجم هم استاد شرح نظام او بود و مرحوم آقا سیدعلى رضا مدرسى ـ شاگرد آقا ضیا عراقى ـ مقدارى از شرح لمعه و رسایل را به او تعلیم داد; و بالاخره حاج میرزامحمد انوارى، که قسمت هایى از قوانین الاصول را در محضر ایشان فرا گرفت.

محمدتقى، همچنین در کنار دروس رسمى حوزه، برخى علوم روز از قبیل فیزیک، شیمى، فیزیولوژى و زبان فرانسه را نزد روحانى فرهیخته اى به نام «محقّقى رشتى» که بعدها از سوى مرحوم آیت الله العظمى بروجردى به آلمان اعزام شد،  آموخت.

پس از این دوران وی با توصیه‌ی شیخ احمد آخوندى براى ادامه و تکمیل تحصیلات، اواخر سال 1330 همراه خانواده به نجف اشرف هجرت کرد.

اما پس از شش ماه که به زحمت در آنجا ماندند، وضع کارى خانواده رونقى نگرفت و تلاش هاى فراوانِ پدر براى کسب درآمد کارگر نیفتاد، و در نهایت مجبور شدند به ایران مراجعت کنند. و تقریباً پس از یک سال تحصیلى، اواخر اردیبهشت یا اوایل خرداد سال بعد همراه خانواده به تهران عزیمت کرد، و چون هنوز سر و سامانى نداشتند و از طرفى پایان سال تحصیلى فرا رسیده بود، محمدتقى تابستان آن سال را در تهران و با خانواده سپرى کرد. سپس راهی قم شد.

در قم، روزانه در چهار درس شرکت مى کرد: درس خیارات مکاسب مرحوم آقامرتضى حائرى، که صبح ها در منزل ایشان برقرار مى شد; جلد اول کفایه مرحوم آقاشیخ عبدالجواد جبل عاملى که اول طلوع آفتاب در مسجد عشقعلى برگزار مى شد، و او با یکى از دوستانش پیش از طلوع آفتاب این درس را مباحثه مى کردند; جلد دوم کفایه نزد مرحوم آقامرتضى حائرى که عصرها در منزل ایشان برگزار مى شد; و دیگرى درس منظومه بود. آموختن و مطالعه و مباحثه این دروس، تمام وقت او را پر مى کرد، و در شبانه روز پنج تا شش ساعت براى استراحت و دیگر امور باقى مى ماند.

محمدتقى در مدت یک سال، باقى مانده دروس سطح را به اتمام رساند، و از سال بعد در دروس خارج فقه مرحوم آیت الله بروجردى و خارج اصول امام خمینى(رحمه الله) حضور یافت. از سوى دیگر، بیست سالش تمام شده بود و با احراز شرایط اقامت در مدرسه حجتیه، در آنجا حجره گرفت.

مصباح از همان سال اول ورود به قم، با امام خمینى(رحمه الله)، که از سال ها پیش استاد برجسته حوزه بود، آشنا شد. با اینکه هنوز کفایه و مکاسب مى خواند، گاهگاهى براى کسب آمادگى در درس خارج ایشان شرکت مى جست و از سال دوم به بعد به طور مرتب در آن درس حاضر مى شد.

او همچنین در درس تفسیر استاد علامه  که روزهاى پنجشنبه در مسجد سلماسى تشکیل مى‌شد شرکت می‌کرد و پس از مدتی رابطه محمدتقى با علامه چنان قوت گرفت که گاه به طور خصوصى از ارشادات اخلاقى آن بزرگوار بهره مند مى شد. علامه نسخه هاى دست نویس تفسیر خود را پیش از چاپ به وى مى داد تا مرور کند و اگر نکته اى براى اصلاح به نظرش مى رسد، تذکر دهد.

از جمله دیگر بزرگانى که محمدتقى در همان سال هاى اول با ایشان آشنا شد، حضرت آیت الله بهجت بود که پانزده سال در درس فقه ایشان شرکت کرد.

اکنون استاد محمد تقی مصباح یزدی حدود ده سال است که مدیریت یکی از مدارس نوین حوزوی را با عنوان "موسسه امام خمینی" بر عهده دارد.