کتاب نیوز  شناسنامه

اسیر زمان

اسیر زمان. رمانی از اسماعیل فصیح (تولد:2 اسفند 1313)، نویسنده‌ی ایرانی، که در1373 منتشر شد. این داستان متأثر است از وقایع بعد از انقلاب و از تحول فکری نویسنده حکایت دارد. حوادث داستان از زبان جلال آریان که در اغلب رمان‌های فصیح نقش راوی و در عین حال، یکی از قهرمانان را داراست به توصیف درمی‌آید. این بار زندگی او را از 1342، زمانی که از امریکا برگشته و به استخدام شرکت نفت درآمده است، تاسال‌های پس از انقلاب و تا اواخر 1366 پی می‌گیریم. آریان در مأموریتی آموزشی، عازم اهواز می‌شود تا در هنرستان شرکت نفت به تدرس بپردازد. در میان دانشجویان او، جوانی مستعد و کوشا، به نام علی ویسی، بیش از دیگران مورد توجه وی قرار می‌گیرد و به تدریج، روابطی دوستانه و صمیمانه بین شاگرد و استاد برقرار می‌شود.

در همین مناسبات دوستانه است که آریان از وقایع تلخ دوران طفولیت علی ویسی و نیز تمایلات ضد رژیم شاهنشاهی و فعالیت‌های پنهان او و جمعی از دانشجویان که در عین ضدیّت با شاه دارای گرایش‌های گوناگون‌اند، مطلّع می‌شود. حضور سروانی ساواکی به نام نفیسی در اهواز، مسیر زندگی علی ویسی را دچار تلاطم و دگرگونی می‌سازد. نفیسی که مردی میانسال، پول‌پرست و خوش‌گذران و دارای زبان و رفتاری عامیانه و جلف است، از شهناز گنجوی پور که هم دوره‌ی علی ویسی و مورد علاقه‌ی اوست، تقاضای ازدواج می‌کند. اما پس از دریافت پاسخ منفی، از در ارعاب درمی‌آید و با استفاده از مقام ساواکی خویش، هم پدر شهناز و هم علی ویسی را با اتهامات واهی به زندان می‌اندازد.

دختر جوان، پس از چندی به ناچار به ازدواج با سروان نفیسی تن در می‌دهد تا سبب رهایی پدر و مرد محبوبش از زندان شود. سال‌های بعد، زندگی جلال آریان به تدریس در اهواز و آبادان و مسافرت‌های گوناگون به تهران و امریکا می‌گذرد و زندگی علی ویسی صرف تحصیل و کار و مبارزات پنهان درسازمان‌های دانشجویی هوادار خط امام خمینی سپری می‌شود. در این میان، شهناز نگون بخت و اسیر شکنجه‌گاه ساواکی منزل نفیسی با انواع ضرب و شتم و محدودیت‌ها و تحمل تیغ سلمانی نفیسی _ که هراز چندگاهی موهای سر او را از ته می‌تراشد _ به تدریج تعادل روانی خود را از  دست می‌دهد و دچار بحران می‌شود. سرانجام، انقلاب مردمی ایران با مجاهدت‌های توده‌های مردم و به خصوص همکاری حیاتی کارکنان شرکت نفت در جنوب، به ثمر می‌رسد و بساط رژیم طاغوت و ساواک و تشکیلات حکومت فاسد فرو می‌پاشد. سروان نفیسی که با لباس مبدل زنانه سعی در فرار از آبادان دارد به همت آریان دستگیر و به دست علی ویسی که اکنون از مهره‌های مهم تشکیلات انقلابی جنوب است، تحویل دادگاه  انفلابی می‌شود. شهناز که کاملاً دچار اختلال حواس و نسیان شده است به بخش روانی بیمارستان آبادان منتقل و مقدمات طلاق او از نفیسی با مساعدت آریان فراهم می‌شود.

اکنون یگانه نگرانی آریان و افسانه، مادر علی، رهایی کامل از سرهنگ نفیسی و پایان دادن به اثر شوم او بر زندگی شهناز و افسانه است، پیش از آن که علی ویسی از راز سرهنگ مطلع شود؛ زیرا سرهنگ نفیسی کسی جز پدر علی نیست که در سال‌های جوانی در اهواز، افسانه‌ی جوان چهارده ساله را به عقد خویش درآورده بود، اما پس از تولد علی، با شناسنامه‌های افسانه و علی و عقدنامه‌ی قلابی و بدون گرفتن حکم طلاق ناپدید و زن و نوزاد را بی هویت برجا نهاده بوده است. سرهنگ نفیسی به اعلام انقلابی محکوم می‌شود؛ اما با برملا کردن راز خویش نزد علی ویسی، از چنگال مرگ نجات می‌یابد. سرانجام ازدواج علی ویسی با شهناز، و آریان با افسانه صورت می‌گیرد. اما عمر روزهای آرامش و صفا و یکرنگی آن‌ها با شروع جنگ تحمیلی به پایان می‌رسد. در اولین بمباران‌های آبادان، افسانه‌ی شهید و شهناز مجروح به بیمارستان منتقل می‌شوند و سرهنگ نفیسی از زندان متواری می‌گردد. شهناز، در بیمارستان، قربانی کینه و انتقام سرهنگ می‌شود و به دست او به قتل می‌رسد و علی ویسی، جزو اسرای جنگی، به عراق انتقال می‌یابد. پس از رهایی علی ویسی از اسارت و جستجوهای آریان، عاقبت محل اختفا و هویت جدید سرهنگ نفیسی آشکار می‌شود. علی ویسی در مواجهه با سرهنگ، تنها به ابراز انزجار و شماتت و نواختن ضربه‌هایی به صورت او اکتفا می‌کند؛ اما ازندگی پر نکبت تفیسی همان شب بر اثر سکته ی قلبی به پایان می‌رسد.

رمان اسیر زمان را می‌توان جزء ادبیات انقلاب به شمار آورد. نویسنده، ضمن برشمردن رئوس حوادث تاریخی، چه در دوره قبل از انقلاب و چه پس از آن و شمّه‌ای از شکل‌گیری مجازات مردمی، استادانه میان این حوادث و زندگی قهرمانان خویش رابطه برقرار می‌سازد. تقابل سرهنگ نفیسی با علی ویسی و افسانه و شهناز در واقع، تمثیل و پژواک تقابل بسیار عظیم‌تری است میان حکومتی خودکامه ومردم ستم دیده. داستان به روانی و با ساختاری ساده و فارغ از بعضی پیچیدگی‌های بیان فلسفی و عرفانی و خصوصیات سبک نویسنده، نظیر رجعت به گذشته‌های متعدد، به پیش ازسایر نوشته‌های فصیح مشهود است. راوی به شرح وقایع تاریخی اکتفا نمی‌کند و با تشریح روابط قهرمانان و خصوصیات شخصیتی و اخلاقی آنان، کار شخصیت‌پردازی را نیز، بی مدد گرفتن از گفتگوها انجام می‌دهد. اما شخصیت خود آریان نیز، هرچند لودگی‌ها و غالب خصوصیات شخصیتی خویش را هم چنان داراست، دچار تحول چشمگیر می‌شود. اوکه همیشه، وبه خصوص در سراسر این رمان ، درقبال حوادث پیرامون حالتی منفعل ونقش نظاره گر دارد، برای نخستین بار ، تحت تأثیر اتقلاب ،حالت پویایی و فعال به خود می گیرد و ، با دستگیر کردن نفیسی و پی گیری اعدام او و نیز با برقرار ساختن پیوند زناشویی با افسانه، تحول شخصیتی و رشد فکری خویش را به نمایش می‌گذارد. اما خمیرمایه‌ی فلسفی شخصیت او که همواره نگاهی به مرگ و جبر زمان و مکان دارد و در این اثر با تعبیر «اسیر زمان» بیان می‌شود ، از او جدا نمی‌گردد.

آناهید اجاکیانس. فرهنگ آثار ایرانی اسلامی. سروش

۱۳۸۷/۰۹/۱۰
 مطالب مرتبط 
به سوی ادبیات جدی / حمیدرضا امیدی سرور
اسماعیل فصیح فوت کرد
کپی‌برداری در رمان به روایت دستغیب
نقد آثار اسماعیل فصیح در یک جلد
اسماعیل فصیح زندگی‌خودش را نوشت

هم اندیشی
ارسال صفحه به دوستان
چاپ

ادبیاتتاریخ و سیاستدین و فلسفهعلوم انسانیهنرمرجع

بایگانی  
گزارشی از بازار نشر 2015
سال 2015 پر از حرف‌های پوچ و کلمات توخالی بود اما کتاب‌های حقیقی و داستانی خوب، صادق و حتی قدرتمند توانستند به موفقیت برسند. خود صنعت کتاب هم شاهد یک پیروزی بود چون تعداد کتاب‌های فیزیکی فروخته شده از کتاب‌های الکترونیکی کیندل بالاتر بود. بعد از 10 سال سکوت، کازوئو ایشیگورو بازگشت و خوانندگانش را با کتاب تمثیل‌مانند «غول دفن‌شده» که در آن اژدها و شوالیه‌های شاه آرتور هم بودند، به دو دسته موافق و مخالف تقسیم کرد و بعد از 14 سال دوری، میلان کوندرا در قالب سایه‌ای از خود قبلی و پرطراوتش برگشت.
۱۳۹۴/۱۱/۱۹
اقتصاد مردم فقیر
"اقتصاد فقیر" گزارش دو اقتصاددان ممتاز دانشگاه ام‌آی‌تی است که بیش از پانزده سال است در روستاهای دور افتاده هند، بنگلادش، مراکش و دیگر مناطق آفریقا به سر می‌برند و تلاش می‌کنند تا معماهای زیاد اقتصاد توسعه را روشن کنند. مصرف، پس‌انداز، سرمایه‌گذاری، تنظیم خانواده، بیمه و ریسک‌پذیری، الگوی تعیین شغل، بهداشت، و ده‌ها مساله دیگر، موضوعاتی هستند که این دو در رابطه با فقرا دنبال کرده‌اند. این پیگیری مجدانه و سخت نتایج شگرفی به دنبال داشته و تحلیل‌های ظریف و نوینی به دست داده است.
۱۳۹۴/۰۹/۰۳
از توقیت ولایت تا نصیحت امام مسلمین
آیت‌الله محمد یزدی در مصاحبه ای که در مجله حکومت اسلامی (ارگان مجلس خبرگان) نیز چاپ شده، در پاسخ به پرسشی در مورد نظارت بر رهبری می‌گوید که هرجا در قانون اساسی مسئله نظارت مطرح شده است، نظارت استصوابی است و این مسئله در مورد نظارت بر رهبری نیز صدق می‌کند.
۱۳۹۴/۱۱/۲۵

بایگانی
رادیو اربعین اول آبان شنیدنی می‌شود
فیلم‌‏های ایام محرم با من و زیبا تا مختارنامه
حضور یک مادر شهید در نماهنگ «چای روضه»
تولید «اشعار عاشورایی» با صدای گویندگان رادیو
کارگردان «سردار» دلایل اجرای نمایش را در حضور فرزندان شهیدان گفت
پخش خطبه‌های نماز جمعه مقام معظم رهبری در محرم 59
دستِ غم بر کمرش رفت ولی قولش نه!
رسانه ملی سیاهپوش شد
حجت الاسلام پناهیان:بسیج در عرصه سینما ورود کند
«پروازی در آرامش» آینه اقتدار یک ارتش
افشای راز مرگ چند زن در تئاتر «خواب زمستانی»
جمشید مشایخی را می‌توان جهان پهلوان سینما دانست
بهرام زند مدیر دوبلاژ «نبرد خلیج فارس 2» شد
«کربلا جغرافیای یک تاریخ» محرم اکران می‌شود
برگزیدگان نخستین جشنواره «چهل چراغ» معرفی شدند
بزرگداشت مرشد میرزاعلی در جشنواره پرده‌خوانی «غدیر»

بایگانی  
لک لکها
فیروز زنوزی جلالی
بانوی خانه که نباشد!
سید علی موسوی
از دفترچه‎ی خاطرات یک دوشیزه
چخوف/ رضا آذرخشی، هوشنگ رادپور
ساعت تولد بچه‌ی سیزدهم
راد والاس / ملیسا وفایی کیا
حمام
سید علی موسوی
اژدهای پنجاه و یکم
هی وودبرون
سه فصل از سقای آب و ادب
سید مهدی شجاعی

بایگانی  
بیایید از عشق صحبت کنیم
قیصر امین‌پور
آخرین سوت قطار
حامد امامیه
فوجی از پر و خاکستر پرستوها
افشین علاء
نبوت به دو تا معجزه آوردن نیست!
کاظم بهمنی
چشم تو غزل عامیانه خوبی‎ست
حسن صادقی پناه

بایگانی  
کتاب مورد علاقه روحانی، هاشمی، احمدی نژاد و...
پدرام ابراهیمی
ایشالا پیر عاشقی بسوزه!
ابولفضل زروئی نصرآباد
هشت سال گذشت!
حسن شاه‌رجب
محمود جان کجایی؟
مسعود مرعشی/ علی هدیه‌لو

بایگانی  
نشستن با کتاب
برای غربت فتح
میان اشک و لبخند
10جلد برگزیده‌ی 2008

بایگانی  
و اینک آخر الزمان...
سمیه کاووسی
مبادا خون سیاوش بر زمین بریزد
مرجان فولادوند
بوی پیراهن یوسف
حسین شرفخانلو

       


پیشنهاد شما
پشت جلد
فهرست
فرم عضویت در خبرنامه‌ی کتاب
درب منزل تحویل بگیرید!
اولین فروشگاه قانونی کتاب الکترونیک
اینجا متعلق به شماست
پیوندها
رادیو پنج روز
تحریم تجاری اسرائیل
یاری سالمندان برای زندگی کردن
انجمن حمایت از قربانیان سلاح‌های شیمیایی
درباره‌ی کتاب‌نیوز
روی جلد | پیشنهاد ما | نقد و نظر | بازارچه | کتابخانه | نقطه سر خط | پیشنهاد شما | دیگران | شناسنامه
کلیه حقوق متعلق است به موسسه « میراث اهل قلم » . باز نشر مطالب با ذکر « کتاب نیوز » بلامانع است.
طراحی سایت، هاست(هاستینگ)، ثبت دامنه - رادکام