کتاب نیوز  شناسنامه

اعیان الشیعه


اعیان الشیعه. کتابی مفصل نوشته‌ی سیدمحسن امین حسینی عاملی (1282-1371)، از علمای شیعه، در تراجم احوال و ذکر آثار دانشمندان و بزرگان شیعه از آغاز تا روزگار معاصر که همه‌ی طبقات دانشمندان علوم گوناگون از راویان و فقیهان و مفسران و قاضیان و لغویان و ادیبان تا ریاضی‌دانان و پزشکان و فیلسوفان و متکلمان و عارفان و نیز پادشاهان و وزیران و دیوان‌سالاران را دربردارد. چنان که نویسنده خود تصریح کرده، این تألیف بزرگ اختصاص یافته است به ذکر احوال شیعیان دوازده امامی و جز به ندرت از دیگران یاد نشده است. کتاب به ترتیب حروف الفبایی نام اشخاص و نام پدران و القاب و کنیه‌های ایشان مرتب شده و در مواضعی که صاحب ترجمه القاب و اسامی متعدد داشته، نام یا لقب اشهر مدخل اصلی واقع شده و بقیه بدان ارجاع داده شده است. در هر مدخل نیز، ترتیب کار چنان است که نخست تاریخ ولادت و وفات درصورت اطلاع از آن و پس از آن، احوال و سیرت و دلایل تشیع صاحب ترجمه و آثار او، اعم از منظوم و منثور، ذکر شده است.

اعیان الشیعه اصلا مشتمل بر پنجاه و دو جزء است. کتاب با خطبه‌ای درباره‌ی علت تألیف و پیشینه‌ی این‌گونه تألیفات آغاز می‌شود. پس از آن مقدمه‌ی اول، درباره‌ی شیوه‌ی تألیف کتاب و سپس مقدمه‌ی دوم و سوم قرار دارد. مقدمه‌ی بلند دوم مشتمل است بر دوازده مبحث در معانی لغوی و اصطلاحی شیعه و اولین اطلاق آن؛ ظهور تشیع و انتشار و ودلایل آن؛ طبقات رجال شیعه؛ آن چه بر اهل بیت و پیروان ایشان گذشت؛ اصول عقاید فقهی و کلامی شیعه؛ نظر نویسندگان و محققان اهل تسنن درباره‌ی شیعه؛ نقش شیعه در گسترش انواع دانش‌های عقلی و نقلی؛ ذکر اجمالی از احوال اجتماعی و سیاسی شیعه در طی قرون؛ و سرانجام ذکر کشورها و شهرهای شیعه‌نشین به تربیب الفبایی. مقدمه‌ی سوم اختصاص دارد به ذکر منابع کتاب که 393 اثر از امّهات آثار مکتوب شیعه و غیر شیعه، اعم از چاپی و خطی  را در بردارد و نویسنده برای دست‌یابی به آن‌ها در بسیاری از کتاب خانه‌های کشورهای عربی خاورمیانه و ایران به جستجو پرداخته بوده است. این سه مقدمه جزء اول کتاب را تشکیل می‌دهد. متن کتاب تبرّکا با سیرت نبوی و احوال حضرت فاطمه علیها السلام آغاز می‌شود که جزء دوم کتاب به شمار می‌رود. جزء سوم در سیرت امام علی بن ابی طالب علیه السلام و جزء چهارم در سیرت بقیه‌ی امامان شیعه است.

تراجم احوال اعیان شیعه از جزء پنجم با «آبی» که نسبت دو تن از مشاهیر شیعه است آغاز می‌گردد و همین گونه پیش می‌رود تا یونس بن یعقوب بن قیس. سپس ذکر کتاب‌های مجهول‌المؤلف می‌آید که جزء پنجاه و یکم با آن خاتمه می‌یابد. جزء پنجاه و دوم مربوط به زندگی و احوال نویسنده به قلم خود اوست. این جزء از لحاظ بررسی تاریخ اجتماعی کشورهای خاورمیانه، عربی، به ویژه امکنه‌ی مقدسه‌ی شیعه، شیوه‌های درسی حوزه‌ها، اوضاع سیاسی خاورمیانه از اواخر عصر عثمانی و سیطره‌ی انگلستان بر خاورمیانه و جنگ اول جهانی بسیار مهم است. ویراستار چاپ‌های اخیر کتاب آن چه را که نویسندگان دیگر درباره‌ی محسن امین گفته و نوشته‌اند  به این بخش افزوده است.

اعیان الشیعه نخست در 1935 منتشر شد. چاپ پنجم به کوشش حسن امین با قطع رحلی در ده مجلد (بیروت 1403/1983) انجام گرفت. پس از آن حسن امین آن چه را از مجلدات پیشین فوت شده یا احوال مشاهیری را که پس از تاریخ تألیف کتاب تا دو دهه‌ی اخیر درگذشته‌اند گرد آورده و زیر عنوان مستدرکات اعیان الشیعه در دو مجلد به سال 1408-1409ق در بیروت چاپ و منتشر کرده است. متن مستدرکات با «آتش، حیدرعلی فیض آبادی» آغاز می‌شود و به «شیخ یوسف بن علی المقابی» خاتمه می‌یابد. ملحق مستدرکات هم مشتمل است برذکر بعضی وقایع مهم سیاسی و فعالیت‌های بعضی از مشاهیر شیعه؛ مانند افرادی از آل بویه و صفویان که در متن کتاب و مستدرکات ذکر نشده بود. فهارس مفصلی که یک جلد از کتاب را به خود اختصاص داده به فایده ‌ی آن بسیار افزوده است.

سیدصادق سجادی. فرهنگ آثار ایرانی اسلامی. سروش

۱۳۸۷/۰۹/۱۰
 مطالب مرتبط 

هم اندیشی
ارسال صفحه به دوستان
چاپ

ادبیاتتاریخ و سیاستدین و فلسفهعلوم انسانیهنرمرجع

بایگانی  
شما در زباله‌دان تاریخ / عبدالله جوادی ‌آملی
این چنین نیست که اگر کسی خواست خدای ناکرده از راه خلاف به مقصد برسد، خدای غیور صبر کند، این چنین نیست... حتی بدهای شما را هم با «یا ایها الذین آمنوا» می‌گویم، پرده‌دری نمی‌کنم، اسرار را فاش نمی‌کنم... من دین خودم را به دست شماها حفظ نمی‌کنم. شما را می‌برم در زباله‌دان تاریخ، یک عده انسان مؤمن را می‌آورم.
۱۳۹۲/۰۳/۲۶
"پایان تک صدایی" در صدا و سیمای ملی
نکته قابل تامل درباره این مراسم، عدم پوشش خبری آن توسط طیف وسیعی از رسانه های دولتی است. خبر برگزاری این مراسم که دو روز قبل به تمام رسانه‌ها ارسال شده بود؛ متاسفانه فقط در برخی _ که غالبا غیر دولتی هستند_ منتشر شد. جالب اینکه "خبرگزاری مهر" با وجودی که تنها رسانه‌ی دولتی بود که این خبر را منتشر کرد؛ اما ساعتی بعد آن را از روی خروجی حذف کرد!
۱۳۹۲/۱۲/۰۶
شهید مطهری مخالف بی‌کار شدن کارگران مشروب فروشی بود
چقدر فرق است بین کسی که می‌گوید این روزنامه، یک مقاله‌ی نادرست نوشته است پس روزنامه را تعطیل کنید؛ یعنی صد نفر، یعنی هزار نفر نان‌خور بیچاره‌ای که کارگر آنجا هستند و ربطی هم به آن مقاله ندارند؛ از راننده و تایپیست تا غلط گیر و ورزشی‌نویس و غیره، تمام این‌ها را متلاشی کنید؛ با شهید مطهری که به بی‌کار شدن کارگران مشروب فروشی هم راضی نبود. آقای مطهری می‌گفت اول یک فکری به‌حال کارگرانی که بی‌کار می‌شوند بکنید، بعد کارخانه مشروب‌سازی را ببندید.
۱۳۹۳/۰۸/۱۱

بایگانی
بخش سینمای جهان جشنواره فجر هم فیلم‌های خود را اعلام کرد
بخش هنر و تجربه جشنواره فجر، فیلم‌های خود را اعلام کرد
فیلم‌های رقابتی هفته منتقدین کن
جایزه از دست روس‌ها
ویراژ با پیکان فول آپشن
کنسرت گروه روژآوا برای بانوان
ایران برگر در صدر فهرست
کنسرت فرمان در وحدت
گیشه سینما در سال 92
برندگان اسکار2013 معرفی شدند
تمشک‌ طلایی برای ویل اسمیت و پسر
شب‌های روشن دوباره اکران شد
"بوسیدن روی ماه" فقط در 10سینما
گورگیر: قصه بهرام گور، در تئاترشهر
33 درصد نیل سایمون در ایرانشهر
"کلکسیون" در فرهنگسرای نیاوران

بایگانی  
لک لکها
فیروز زنوزی جلالی
بانوی خانه که نباشد!
سید علی موسوی
از دفترچه‎ی خاطرات یک دوشیزه
چخوف/ رضا آذرخشی، هوشنگ رادپور
ساعت تولد بچه‌ی سیزدهم
راد والاس / ملیسا وفایی کیا
حمام
سید علی موسوی
اژدهای پنجاه و یکم
هی وودبرون
سه فصل از سقای آب و ادب
سید مهدی شجاعی

بایگانی  
نبوت به دو تا معجزه آوردن نیست!
کاظم بهمنی
چشم تو غزل عامیانه خوبی‎ست
حسن صادقی پناه
زندگی آهنگ زیبای النگوهای توست
رضا نیکوکار
ما روزهای جمعه تعطیلیم ...
ابوالفضل زرویی نصرآباد
اصلا چه مرگتست؟
مهرداد نصرتی

بایگانی  
همه را شکل یار می‌بینم
محمد نظری ندوشن
گام به گام درمان یک بیماری
رویا صدر
پیامهای تبریک رئیس‌جمهور
شهرام شکیبا
مناظره‌ی فردوسی‌پور با ده‌نمکی
محسن حدادی

بایگانی  
نشستن با کتاب
برای غربت فتح
میان اشک و لبخند
10جلد برگزیده‌ی 2008

بایگانی  
و اینک آخر الزمان...
سمیه کاووسی
مبادا خون سیاوش بر زمین بریزد
مرجان فولادوند
بوی پیراهن یوسف
حسین شرفخانلو

       


پیشنهاد شما
پشت جلد
فهرست
فرم عضویت در خبرنامه‌ی کتاب
اینجا متعلق به شماست
پیوندها
رادیو پنج روز
تحریم تجاری اسرائیل
یاری سالمندان برای زندگی کردن
انجمن حمایت از قربانیان سلاح‌های شیمیایی
درباره‌ی کتاب‌نیوز
روی جلد | پیشنهاد ما | نقد و نظر | بازارچه | کتابخانه | نقطه سر خط | پیشنهاد شما | دیگران | شناسنامه
کلیه حقوق متعلق است به موسسه « میراث اهل قلم » . باز نشر مطالب با ذکر « کتاب نیوز » بلامانع است.
طراحی سایت، هاست(هاستینگ)، ثبت دامنه - رادکام